دیوان اشعار - غزلیات

فصلِ آن رسیده است که در کنارِ سبزه و جویبار خوش بگذرانی؛ اگر به صحرا و طبیعت روی آوردی، به دنبالِ معشوقی باش که قامتی بلند و دلربا (همچون سرو) دارد.

و اگر در خلوت با معشوقِ دل‌انگیزت فرصتِ هم‌نشینی دست داد، بدان که خانه‌ی تو همان‌جا گلستان است و نیازی نیست برای یافتنِ سبزی و خرمی به جای دیگری بروی.

ای نسیمی که از کوی معشوق می‌وزی، چه بادِ خوش و روحبخشی هستی؛ تو تا کجا بودی؟ که جانِ من با استشمامِ بویِ خوشِ تو تازه و زنده می‌شود.

گویی نوازندگان در حال نواختنِ موسیقی هستند و مست‌عشقان در حالِ رقصِ سماع‌اند؛ زیبارویان در شور و حالِ خود غرق‌اند و عاشقانِ شیدا، فریاد و ناله سر می‌دهند.

ای دوست، درباره‌ی بلا و رنجی که از عشق بر من می‌رود اگر سخن و نصیحتی نداری یا مرا تأیید نمی‌کنی، دست‌کم مرا به حالِ خود رها کن و از من دوری کن.

ای کسی که گام‌هایت برای رفتن سست است و راهِ وصال بسیار دشوار و پرشتاب؛ با این وجود، بازگشتن نیز جایز نیست، پس تا وقتی رمقی در قدم داری، به راهت ادامه بده و تلاش کن.

اگر گریه‌ی زارِ مرا ببینی، نمی‌توانی تفاوت قائل شوی که آیا این آبی که در پیشِ رویت جریان دارد، اشکِ چشمِ من است یا آبِ جویبار.

به گویِ بازی گفتند که چرا این‌قدر سرگردان و بی‌قرار هستی؟ (پاسخ این است که) گویِ بیچاره چه گناه و اراده‌ای دارد؛ تمامِ بلا و حرکت از جانبِ چوگان است که آن را می‌زند.

ای کسی که به من گفتی دلت را از مهرِ یارِ مهربان بشوی و پاک کن؛ بدان که من هرگز دلم را از مهرش نمی‌شویم (دست برنمی‌دارم)، بلکه تو دست از سرِ من بردار (مرا رها کن).

ای سعدی، شایسته نیست که در خانقاه (محلِ زهد و عبادتِ خشک) عاشق بود؛ چرا که راه و رسمِ عاشقی و شاهدبازی با روحیه‌ی تنگ‌نظرانه‌ی زاهدان سازگار نیست.