دیوان اشعار - غزلیات

کسی که از دانش و بینشِ عمیق بهره‌مند است، هرگز گرفتارِ بندِ نام و ننگِ دنیوی نمی‌شود؛ چراکه عارفان و اهلِ دِل، وقعی به سخنان و قضاوت‌های سطحیِ مردمِ عامی نمی‌نهند.

ای خالِ سیاهی که بر بالای خطِ سبزِ چهره‌ات (موی تازه‌روییده بر صورت) نشسته‌ای؛ تو اگرچه دانه و طعمه‌ای بسیار دل‌ربا هستی، اما در حقیقت دامی بر سرِ راهِ عاشقان گسترده‌ای.

حوریانِ بهشتی هرگز از آن‌جا پای به زمین نمی‌نهند، پس تو از کدام سرزمین آمده‌ای؟ ماه نیز در آسمان است و روی زمین نیست؛ راستی تو ماهِ رخسارِ کدام زیبارویی؟

اگر سروِ بوستان خرامیدن و راه رفتنِ موزونِ تو را ببیند، دیگر هرگز در گلستان خودنمایی نخواهد کرد و از شرمِ ناتوانیِ خود، گوشه‌گیر می‌شود.

اگر ماهِ کامل (بدر) چهره‌ات را در زیر نورِ آفتابِ وجودت ببیند، با شرمساری اعتراف می‌کند که زیبایی‌اش ناتمام و ناقص است.

اگر طوطیِ خوش‌سخن (که نماد شیرین‌زبانی است) لب‌های پسته-مانندِ تو را هنگامِ سخن گفتن ببیند، دیگر جرئت نمی‌کند ادعای شیرین‌سخنی داشته باشد.

تو در زیبایی بی‌همتایی و در لطف و مهربانی بی‌نهایت هستی، اما افسوس که در وفا کردن و عهد بستن، بسیار بی‌ثبات و ناپایداری.

برای خدمت کردن در پیشگاه تو، امیری لایق‌تر از امیری دیگر نیست (یعنی هر کسی در برابرِ شکوهِ تو، خود را خادم می‌بیند) و غلامی در حضورِ تو، از پادشاهی در جهانِ دیگر خوش‌تر است.

از قیدِ کارهای دنیوی و جاه‌طلبی دست کشیدم و در گوشه‌نشینی و انزوا به آرامش رسیدم؛ کسی که هیچ مال و منالی ندارد، از دزدیده شدنِ دارایی و حرام شدنِ آن هراسی به دل راه نمی‌دهد.

کسی که امروز در آتشِ عشقِ واقعی نسوزد و پخته نشود، فردا در آتشِ دوزخ خواهد سوخت؛ چرا که آن آتشِ ابدی، تنها به کارِ کسانی می‌آید که از نظرِ روحی نپخته و خام مانده‌اند.

خیالِ من هر لحظه به سویی پرواز می‌کند و پریشان است؛ باید دید عاقبتِ من با این دلِ بی‌افسار و سرگردان چه خواهد شد.

ای سعدی، چون از هستیِ خویش دست شستی و رها شدی، از قیدِ مردم نیز آزاد گشتی. کسی که جامِ وجودش شکسته باشد (به فنا رسیده باشد)، دیگر از سنگِ غم و بلایای روزگار نمی‌ترسد.