دیوان اشعار - غزلیات

در طول زندگی یاران بسیاری داشته‌ام، اما هرگز کسی را به زیبایی و کمال تو ندیده‌ام؛ گویی هیچ مجلسی تا به امروز چنین انسانِ درخشان و بی‌مانندی به خود ندیده است.

اصلاً رسم و عادتِ سرنوشتِ من این نبود که تو به یادِ من بیفتی؛ این محبت و توجه، گوهری گران‌بهاست که به ندرت نصیبِ فردی بی‌بضاعت و فقیر مانند من می‌شود.

وقتی هم‌نشینی تو از همه بهتر، صورتت از همه لطیف‌تر و دامنت (اخلاقت) از همه پاکیزه‌تر است، چگونه کسی می‌تواند تو را آن‌گونه که شایسته است وصف کند؟

به خادمِ خانه بگو که درِ اتاق را ببندد تا هیچ فردِ غریبه یا مزاحمی نتواند به جمعِ صمیمی و خلوتِ ما راه پیدا کند.

در روزِ رسیدن به معشوق، دل دیگر میلی به تماشای باغ و بوستان ندارد و حتی به گل یا گلِ نرگس هم نگاه نمی‌کند (چون زیبایی تو جایگزینِ تمام زیبایی‌های طبیعت شده است).

اگر بخواهی مرا بکشی، کجا می‌توانم بروم؟ من خود را به قضا و قدر سپرده‌ام؛ جفا و ستمی که از سوی دوست به من می‌رسد، نه تنها مرا نمی‌آزارد، بلکه دردی هم در من ایجاد نمی‌کند.

شرحِ حالِ خود را برای هر کسی بازگو می‌کنم، فایده‌ای ندارد؛ چرا که دردِ عشق مشکلی نیست که با محاسباتِ عقلانی و دانشِ مهندسی حل شود.

سعدی تمامیِ این سختی‌ها و خارها را در راهِ عشق تحمل می‌کند و بارِ سنگینِ آن را به دوش می‌کشد؛ چرا که هر کس هم‌نشین و مونسی به این نابی یافته باشد، دیگر به جای دیگری نخواهد رفت.