دیوان اشعار - غزلیات
غزل ۵۰۲
سعدیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این غزل، گویای تقابل میان عاطفه پاک عاشق و بیمهری معشوق است. شاعر در این قطعه، در حالی که مجذوب زیبایی و کمال ظاهری معشوق است، از سنگدلی و سستیِ پیمانِ او شکوه میکند و در نهایت، سلوک عاشقانه را مترادف با تن دادن به جور و جفای معشوق و تحملِ رنجهای آن میداند.
معنای روان
تو که دارای چنین طبعِ لطیف و زیبایی هستی، چرا اینقدر سنگدل و نافرمان هستی؟
نکته ادبی: لطف طبع به معنای ذوق و قریحه ظریف است و کنایه از زیبایی درونی و بیرونی معشوق است.
من یکباره تمام قلبم را به تو سپردم و عاشق تو شدم، اما نمیدانستم که تو به پیمان و عهد ما وفادار نمیمانی.
نکته ادبی: پیمان نپاییدن به معنای وفادار نماندن به عهد و پیمان است.
شب تاریک جدایی از تو مرا فرسوده و ضعیف کرده است؛ ای روشناییبخشِ زندگی من، خواهش میکنم به دیدارم بیا.
نکته ادبی: هجران به معنای دوری و جدایی و از مفاهیم کلیدی عرفانی و عاشقانه است.
من آمادهام که جانم را در طبق اخلاص بگذارم و به محض اینکه تو به سراغم بیایی، آن را فدای تو کنم.
نکته ادبی: سر بر کف دست نهادن کنایه از آمادگی کامل برای ایثار جان است.
اصلاً کار اشتباهی است که با تو از زیبایی دیگران حرف بزنم، چرا که زیباییِ دیگران در برابر تو عیب و نقص محسوب میشود.
نکته ادبی: خطای محض به معنای اشتباه آشکار و غیرقابلانکار است.
تو معشوقی بسیار دلربا و دوستداشتنی هستی، اما متأسفانه در عشق سستعنصری و بیوفا هستی.
نکته ادبی: مطبوع به معنای پسندیده و مورد طبع است.
ای دل من، اگر ادعای عاشقی داری، همیشه بر این باور باش که باید سختیها و ظلمهای معشوق را با جان و دل بپذیری.
نکته ادبی: جور به معنای ستم و بیعدالتی است که در شعر عاشقانه به بیمهریهای معشوق اشاره دارد.
و اگر طاقتِ تحملِ ستمهای معشوق را نداری، ای سعدی، از این راه بازگرد، چرا که تو شایستگیِ مقام عاشقی را نداری.
نکته ادبی: مخدوم به معنای صاحبکار و سرور است که در اینجا برای تعظیم و تمجید معشوق به کار رفته است.
آرایههای ادبی
کنایه از آمادگی برای فدا کردن جان در راه معشوق.
تشبیه دوری از معشوق به شبی تاریک و طولانی برای بیان شدتِ رنج عاشق.
تقابل زیباییِ ظاهری و رفتاریِ معشوق با سنگدلی و بیعاطفگی او.