دیوان اشعار - غزلیات

به خاطر اشتغالِ ذهن به تو و توجهِ تام به تو، دیگر به فکرِ مصلحت و منافعِ شخصیِ خود نیستم؛ من درست مانند پروانه‌ای هستم که پیوسته در حالِ سوختن و پرواز کردن پیرامونِ شمع است و لحظه‌ای از این کار باز نمی‌ایستد.

اگر قصد داری که دلِ مرا به دست آوری و از حالم جویا شوی، همین امروز اقدام کن و فرصت را غنیمت شمار؛ وگرنه اگر بخواهی در آینده به دنبالِ من بگردی، مرا نخواهی یافت.

عشقِ من به تو چنان نیست که با نگاهی کوتاه سیراب شود، و نه چنان کم‌مایه است که حتی رودِ جیحون (به عنوان نمادِ بزرگی و فراوانی) بتواند عطشِ آن را فرو نشاند.

من در برابرِ تو مانند سازِ چنگ هستم که سرِ تسلیم و ارادت در پیش دارد؛ تو هرطور که می‌خواهی به من ضربه بزن یا مرا بنواز (هر طور که اراده کنی با من رفتار کن)، من در اختیارِ توام.

حتی اگر صد بار مرا در آتشِ بلا و سختی بیندازی و دوباره بیرون بیاوری، من مثلِ طلایِ خالص هستم که اگر هم ذوب شود، ماهیت و عیارش تغییر نمی‌کند و همچنان همان است که بود.

اگر تو آنقدر سخت‌گیر هستی که دوست داری مرا با سنگِ جفا بزنی، از من چنین برنمی‌آید که در برابرِ تو سرکشی کنم یا به مقابله برخیزم.

خدمتِ شایسته‌ای از دستم برنمی‌آید که لایقِ تو باشد، پس چه می‌توانم کرد؟ جان و سرم آنقدر ارزشمند نیست که بخواهم در پایِ عزیزان فدا نکنم (یعنی جان دادن در راهِ تو کوچک‌ترین کار است).

من اهلِ خرابات، عاشق، دیوانه و مست هستم؛ دیگر نیازی نیست که عیب‌جو یا جاسوسِ من بخواهد بیشتر از این درباره‌یِ وضعیتِ من برایت سخن‌چینی کند.

داستانِ دلم را که دیوانه شده است، نزدِ طبیب بازگو کردم و گفتم که تمامِ شب را به فکرِ تو هستم و چشم بر هم نمی‌گذارم.

طبیب گفت: «ای سعدی، با این نوع شکایتی که تو داری، مشخص است که مبتلا به دردِ عشق شده‌ای و من نمی‌دانم که چه درمانی برای آن بسازم (زیرا دردِ عشق درمانی جز وصال ندارد).»