دیوان اشعار - غزلیات

کسی که در خانه خود باغچه‌ای دارد، نیازی به رفتن به گلستان عمومی ندارد؛ همچنین کسی که با یارِ خود به آرامش و وصل رسیده است، دیگر پریشان‌خاطر نیست و به دنبال چیز دیگری نمی‌گردد.

کسی که خارِ عشق در دامنش گیر کرده (و درگیر عشق شده) است، هرگز فکر و خیالش به سمت زیبایی‌های گلستان دنیا نمی‌رود.

سفر به سوی قبله حقیقی (خداوند و حقیقت) مسیر دوری است، اما وقتی با محبوب همراه هستی، دیگر نیازی نیست برای رسیدن به او در بیابان‌های جسمانی سرگردان شوی.

اگر کلید تمام درهای بهشت را هم برای عاشق بیاورند، جانِ او برای تماشای زیبایی‌های آن بهشتِ موعود، از جای خود تکان نمی‌خورد (چون بهشتِ واقعی او در وجود یار است).

اگر روزی بوی حقیقت به مشامت برسد و حقیقتِ یار را درک کنی، تمامِ میل و رغبتِ درونی‌ات نسبت به گل‌ها و زیبایی‌های ظاهریِ طبیعت از بین می‌رود.

هر کس که جایگاهِ واقعیِ معشوق را بداند، اگر برای رسیدن به آن، حاضر نباشد بر سرِ پیکان (سختی‌های دشوار) راه برود، در ادعای عاشقی خود دروغ‌گو است.

نشانه عاشق راستین این است که در پیمانِ خود با یار چنان ثابت‌قدم است که اگر سرش هم برود، از عهدِ خویش بازنمی‌گردد.

به نصیحت‌گری که می‌خواهد دلِ شیفته ما را آرام کند، باید گفت: ای شخصِ دانا، بیهوده تلاش نکن، چرا که این دردِ عشق، درمانی ندارد (و اساساً عاشق هم خواهانِ درمان نیست).

با سرزنش کردنِ مردم، نمی‌توانند عشق را از دل ما بیرون کنند؛ چرا که این عشق مانندِ نوشته‌ای است که بر روی سنگ حک شده باشد و با هیچ طوفانی پاک نمی‌شود.

عقلِ مصلحت‌اندیش اصلاً دوست نداشت که عشق را ببیند، اما عشق چنان پدیده‌ای است (مانند زرِ خالص یا عیار) که هیچ زندانی نمی‌تواند آن را در خود حبس کند و سرانجام آشکار می‌شود.

ای سعدی، اگر بخواهی تمامِ شب را به شرح دادنِ غمِ دوری از یار بگذرانی، شب به پایان می‌رسد اما شرحِ آن غم تمام نخواهد شد.