دیوان اشعار - غزلیات

نمی‌توان به هر فردی صاحب‌نظر (دارای بصیرت و اهل معرفت) گفت؛ چرا که میان عشقِ واقعی و شهوت‌رانیِ نفسانی، تفاوتِ بنیادینی وجود دارد.

داشتنِ چشمِ ظاهری برای تشخیصِ رنگ‌ها کافی نیست؛ بصیرتِ واقعی به معنای تشخیصِ حقیقت از مجاز است و هر چشمی این توانایی را ندارد.

کسی که توانایی تحملِ شعله‌های سوزانِ عشق را ندارد، بهتر است به این وادی نزدیک نشود؛ چرا که سرنوشتِ عاشقِ حقیقی، سوختن در آتشِ عشق همچون پروانه است.

اگر از دستِ یار گلایه و شکایت کنم، ادعایِ عاشقیِ من دروغ است؛ زیرا کسی که هنوز گرفتارِ "خود" است و به خویشتن آگاه است، نمی‌تواند عاشقِ حقیقی باشد (عشق حقیقی یعنی فراموشیِ خود).

ظاهرِ انسان داشتن کافی نیست؛ اگر کسی نتواند شهواتِ نفسانی خود را کنترل کند، در واقع انسانیت را رها کرده و در حدِ یک حیوان باقی مانده است.

هر چه که از جانبِ معشوق برسد، چه تلخ باشد و چه شیرین، چون از دستِ اوست، آن را می‌پذیرم؛ همان‌گونه که فردِ مبتلا به بیماری استسقا (تشنگیِ مفرط) هرچه بیشتر می‌نوشد، تشنه‌تر می‌شود.

من چنان غرقِ عشقِ توام که دیگر به معنایِ سخن توجهی ندارم؛ هرچه بگویی، حتی اگر تلخ و ناخوشایند باشد، برایِ من شیرین و دلپذیر است.

اگر مرا با شمشیرِ خود بکشی، هیچ دشمنی و کینه‌ای از تو به دل ندارم؛ دشمنِ اصلی من آن سپری است که میانِ من و شمشیرِ تو حائل شده است (و مانعِ وصال از طریقِ مرگ می‌شود).

من هرگز نمی‌خواهم از این بندِ عشق رها شوم؛ این بند و زنجیری که تو بر پایِ من بسته‌ای، برایِ من حکمِ تاجِ افتخار را دارد.

سعدی هرگز به خاطرِ جفا و ستم، دامنِ یار را رها نمی‌کند؛ همچنان که نمی‌توان به خاطرِ خطرِ دریا، از به دست آوردنِ مرواریدِ گرانبها چشم پوشید.