بوستان - باب سوم در عشق و مستی و شور

عشقی که اساس و پایه‌اش بر باد (ناپایداری و تکیه بر امر غیرمادی) است، به قدری قدرتمند است که فتنه و آشوبی عظیم در جان ایجاد می‌کند و بر تمام وجود انسان حاکم می‌شود.

آیا از حالِ کسانی که در راه حقیقت (طریقت) قدم برمی‌دارند و چنان در دریای حقایقِ معنوی غرق شده‌اند که از عالم غافلند، تعجب می‌کنی؟

آنان به خاطر اشتیاق به محبوبِ ازلی (جانان)، از جانِ خود غافل و سرگرم او هستند و به سببِ یادِ پیوسته‌ی آن دوست، از هر چه در این جهان است، دوری گزیده‌اند.

به خاطر یاد خدا، از مردم کناره گرفته‌اند و چنان در عشقِ ساقیِ الهی مست و بی‌خود شده‌اند که گویی شرابِ وصل را نوشیده و بر زمین ریخته‌اند.

نمی‌توان دردِ عشقِ آنان را با داروهای معمولی درمان کرد، زیرا هیچ‌کس از ماهیت این دردِ عرفانی آگاه نیست تا بخواهد آن را دوا کند.

صدایِ پیمانِ ازلی (الست) همچنان در گوشِ جانشان طنین‌انداز است و به همین دلیل، پیوسته با فریاد و شوقِ «قالوا بلی» (آری، ما پیمان تو را پذیرفتیم) در خروش‌اند.

آنان گروهی هستند که به عملِ درونی پرداخته و گوشه‌نشین شده‌اند؛ کسانی که در عین فروتنیِ خاکسارانه (قدم‌های خاکی)، باطنی سوزان و پرشور (دم آتشین) دارند.

به قدری قدرتِ معنوی دارند که با یک فریادِ حق‌طلبانه، کوه‌ها را از جا می‌کنند و با یک ناله، نظمِ یک شهر را به هم می‌ریزند.

مانند باد، پنهان و سریع حرکت می‌کنند و در عین حال، مانند سنگ خاموش و ساکت‌اند، اما در همان سکوت، پیوسته مشغولِ تسبیح و یادِ حق هستند.

در سحرهای هر شب چنان گریه می‌کنند که اشک‌ها، سرمه‌ی خواب را از چشمانشان پاک کرده و آن‌ها را کاملاً بیدار و هوشیار می‌کند.

آنان تمام شب را در راهِ رسیدن به حق دویده‌اند و از شدت تلاش، مرکبِ وجودشان از پا افتاده است، اما باز هم هنگام سحر با فریاد می‌گویند که به مقصد نرسیده‌ایم.

شب و روز در دریای سودا (شوق و شور) و سوزِ عشق غوطه‌ورند و از شدتِ آشفتگیِ حال، دیگر تفاوت شب و روز را نمی‌دانند.

آن‌ها چنان مفتونِ خداوند (صورت‌گرِ هستی) هستند که دیگر به زیبایی‌های ظاهری و سطحیِ این جهان هیچ توجهی ندارند.

اهلِ دل، هرگز فریبِ ظاهر (پوست) را نمی‌خورند و دل به آن نمی‌بندند؛ و اگر انسانِ نادانی این کار را بکند، مانند کسی است که به دنبالِ پوسته است و از مغز بی‌خبر است.

فقط کسی می‌تواند شرابِ خالصِ «وحدتِ وجود» را بنوشد که هم دنیا و هم آخرت (به معنایِ دلبستگی به پاداش‌های اخروی) را برای رسیدن به حق فراموش کرده باشد.