دیوان شمس - غزلیات

تو پیوسته در طلبِ حقیقتی و از کنارِ من می‌گذری، در حالی که نمی‌دانی من همانم که در جستجوی آنی. به درستی بنگر که حقیقتِ محبوب در چشمانِ خودِ توست.

من سرآغاز و سرانجامِ مسیر تو هستم و دلم را به تو سپرده‌ام. با این حال، اگر قصد داری جانِ مرا بستانی، سوگند به خدا که نخواهی توانست، چرا که ما در حقیقت یکی هستیم.

من هم شمعم و هم خانه، هم دامی هستم که تو را گرفتار می‌کند و هم دانه‌ای که برایش تلاش می‌کنی. تو از ماهیتِ دامِ من بی‌خبری، زیرا تنها به دانه (مصلحت‌های کوچک) مشغول شده‌ای.

تو که از میوه (حقیقت) دوری، تنها به برگ (ظواهر) چسبیده‌ای. تو به دلیلِ نیرنگ‌بازی و خودخواهی، از شیوه و راهِ ما که راهِ بی‌خودی است، دور مانده‌ای.

در نظامِ وجودیِ ما، هر لحظه رستاخیزی تازه رخ می‌دهد و آفرینشی نو است. اما این مردمِ دنیوی که در غفلتِ نفسانی (حشری) گرفتارند، از این رستاخیزِ مداوم بی‌خبرند.

جان‌های پاک، طبق گفته پیامبر، در آسمان‌ها پرواز می‌کنند. این روح‌های بلندمرتبه، همانند پرندگانِ سبزِ بهشتی (اشاره به مقام خضر) هستند.

آن‌ها چون از جنسِ عالمِ ملکوت‌اند، طالبِ آسمان‌ها هستند. ای انسان، به این حقیقت که در قالبِ بشری جلوه‌گر شده است، به دقت بنگر.

روحِ انسان، همانندِ چرخِ فلک که به دورِ زمین می‌گردد، پیرامونِ بدنِ او در چرخش است. جسم در جای خود ساکن است، اما روح در حالِ سفرِ ابدی است.

از این دایره‌های محدودِ هستی و قفسِ تن فراتر برو، چرا که تو هم‌جنسِ فرشتگان هستی. همانند خورشید و ماه از افقِ حقیقت سر برآور و به آسمانِ جان پرواز کن.