دیوان شمس - غزلیات

اگر به دنبال گل و زیبایی هستی و به همراه بلبل گام برمی‌داری، باید خار را هم به چشم گل ببینی؛ چرا که تو در طلبِ گل هستی و هر چه در این مسیر باشد، جلوه‌ای از آن است.

تو هنوز درک نمی‌کنی که خار، در واقع بخشی از وجودِ گل است؛ اگرچه این خار در پایانِ کار، تو را می‌آزارد، اما همین آزار دیدن، سرانجام سببِ رشد و یاری تو خواهد شد.

در درونِ خار، گل نهفته است و بیرونِ گل نیز با خار پوشیده شده است؛ با هوشیاری و دقت نگاه کن تا ببینی کِی قرار است دستت خراش بردارد و با رنجِ عشق روبرو شوی.

از من نخواه که محتاط باشم، چرا که در راه عشق، عقل و احتیاط برایم باقی نمانده است؛ تو که خود را عاقل و هوشیار می‌دانی، خودت احتیاط کن.

تو هم نمی‌توانی مرا از آتشِ عشق حفظ کنی و اشتباه می‌کنی اگر چنین خیالی داری؛ همان‌طور که شمع نمی‌تواند پروانه را از سوختن در شعله‌اش محافظت کند (چون ذاتِ پروانه سوختن است).

تلخیِ دارویِ درمان‌بخش و سیلیِ استاد (برای تربیت شاگرد) شیرین و گواراست؛ پس اگر یارِ وفادار به تو جفا کرد، آن را غنیمت بشمار و به چشمِ عنایت ببین.

اگر عاشق در برابر معشوق خوار و زبون به نظر می‌رسد، این ناشی از سبک‌مغزی یا کم‌عقلی او نیست، بلکه به دلیل غلبه‌ی قدرتِ عشق و عرفان بر عقلِ اوست.

غیر از ناز و جفای معشوق، به هر رفتارِ دیگری از او اعتماد نکن، چرا که تمامِ کارهای او (حتی مهربانی‌های ظاهری‌اش) فتنه‌انگیز و دامی برای عاشق است.

ای عشق، ما چنان در برابر تو ضعیف و بی‌دفاع هستیم که حتی اگر دروغ بگویی و وعده‌های ناممکن بدهی، ما باز هم فریبِ عشوه و کلامِ تو را می‌خوریم.

دروغ، عشوه، راستی و حتی حرف‌های محالِ معشوق، همگی در نظر عاشق، بخشی از حال و هوایِ اوست؛ اما افراد بیگانه چون 'اغیار' هستند، این حقیقت را نمی‌بینند و فقط ظاهر را می‌بینند.