دیوان شمس - غزلیات

هر روز صبحگاهان، آن محبوبِ همچون پری که جلوه‌ای از زیبایی مطلق است، به سراغ من می‌آید و با جذبه‌اش مرا از بندِ خودِ من بیرون می‌کشد، گویی می‌پرسد: جان و روحی که از من وام گرفته‌ای را به کجا می‌بری؟

اگر در پی عشق هستی، هیچ محبوبی بهتر از من نمی‌یابی و اگر اهل تجارت و داد و ستدِ معنوی هستی، هیچ خریدار و مشتری‌ای بهتر از من پیدا نخواهی کرد.

اگر عارف هستی، بدان که من همان حقیقتِ شناخته‌شده‌ای هستم که جانِ تو به دنبال آن است؛ و اگر انسانِ سست‌عنصر و بی‌خیالی باشی، چنان از من دور خواهی شد که گویی از هستیِ من پرواز کرده و به نیستی افتاده‌ای.

اگر درک و فهم تو آلوده و فاسد باشد، من نورِ هدایتِ پیامبر (مصطفی) را به تو می‌بخشم و اگر همچون مسِ بی‌ارزش باشی، تو را به طلای ناب (جعفری) تبدیل می‌کنم.

حتی اگر پشت به کل جهان کنی و از آن روی برگردانی، باز هم به دیدار و توجهِ من نیازمندی؛ همان‌طور که حتی صبحِ روشن نیز برای درخشش، محتاجِ خورشید است.

از قیدِ زمین و دریا (مادیت) بگذر و به سوی کوه قاف (مقامِ بلندِ معنویت) پرواز کن؛ بر خشکی و تریِ این عالم توقف نکن، بلکه از هر دو بالاتر رو.

ای دل، اگر واقعاً دلی داری، آن را از آن یارِ یگانه دریغ مکن و ای وجودِ سرکش، اگر ارزشی برای خود قائلی، این عبادت و سجده را به صورتِ سطحی و سرسری انجام مده.

تو مانند اسبی سرکش از من می‌گریزی، غافل از اینکه من سوار بر تو هستم؛ از کسی که سوار بر توست نگریز، زیرا فرار از او نشانه نادانی و حماقت است.

اگر صدها حیله بیندیشی و به صدها شهر فرار کنی، باز هم سرانجام به دستِ تقدیرِ الهی که همچون خنجرِ قربانی در عید است، سپرده خواهی شد.

خاموش باش، اگرچه دریایِ معانی، مرواریدِ حکمت را بی‌دریغ می‌بخشد، اما شایسته نیست که من اسرار را به هر خریداری بفروشم (یا آشکار کنم).