دیوان شمس - غزلیات

آن لحظه‌ای که دل، آرزوی پیوستن به دلبر را دارد و علامتی به سوی او می‌فرستد، از آن عالم غیب، پاسخی به سوی ما می‌آید؛ چه آنکه خود را به کلی تسلیم کرده باشد (بی‌سر) و چه آنکه هنوز در بندِ خودخواهی باشد (با‌سر).

این اشارت، یادآورِ همان پیمانِ ازلی (روز الست) است که در جانِ همه آدمیان، چه مؤمن و چه کافر، نقش بسته و اکنون دوباره در وجودشان بیدار می‌شود.

زیرا لطف و قهرِ الهی که مانند دریایی بی‌کران است، به همه چیز می‌رسد؛ هم برای سنگِ سخت و بی‌جان، پیامی دارد و هم برای گوهرِ ناب و گران‌بها.

پیامِ الهی به سنگ این است که در همان حالِ خود و در همان مرتبه‌ی جمود و سکون باقی بماند، اما به گوهر می‌گوید که باید مدام در تغییر و کمال باشد.

خداوند بر سنگ، نقشی حک کرده و خودِ او نقاش و آفریننده‌ی آن است؛ او همچون آزر (بت‌تراشِ افسانه‌ای) هر لحظه به این نقش و نگارِ هستی نظر می‌افکند و آن را هدایت می‌کند.

اما وقتی این پیام به گوهر (جانِ بیدارِ انسان) می‌رسد، آن گوهر در برابرِ شکوهِ عشق ذوب می‌شود و چه زیبا و درخشان است این اشارت که باعثِ دگرگونی می‌شود.

پس از آنکه گوهر ذوب شد، در اثرِ گرمایِ آتشِ عشق، شروع به جوشیدن و تلاطم کرد؛ زیرا نشانه‌ای از آتشِ عشقِ الهی به او رسیده بود.

این گوهرِ جوشیده، به دریایِ هستی بدل شد و تمامِ جهان را در خود گرفت، چرا که فرمانی از جانبِ خداوندِ بزرگ به آن رسید.

ما نیز هدایت و پیامی از سوی تبریز و شمسِ دین دریافت می‌کنیم؛ این هدایت برای ما همان حکمی را دارد که چشمه‌ی کوثر برای فردِ تشنه و سوخته‌دل دارد.