دیوان شمس - غزلیات

ای کسی که اراده و اختیار مرا از من گرفته‌ای، اکنون تو خودِ اراده و اختیار منی؛ من همچون شاخه‌ای هستم که نیازمندِ گل‌بُن است و تو آن گلستانِ کاملی هستی که من در آن می‌رویم و شکوفا می‌شوم.

با گلایه گفتم که اندوهِ دوری از تو مرا از پای درآورد؛ معشوق در پاسخ گفت: غم چه جسارتی دارد که بتواند به تو آسیب بزند؟ او نمی‌داند که تو تحت حمایت و در تملکِ منی.

من همچون باغ و بوستانی هستم که خزانِ حوادثِ روزگار مرا سوزانده و پژمرده کرده است؛ ای بهارِ ابدی، مرا دوباره به نشاط و سرسبزی برسان که تو تنها فصلِ شکوفاییِ منی.

معشوق گفت: تو همان سازِ من هستی که در حالِ نواختنِ تو هستم؛ پس این ناله‌ها و زاری‌های تو برای چیست؟ اکنون که در آغوشِ منی، جایی برایِ شکایت باقی نمی‌ماند.

گفتم که هر خیال و اندیشه‌ی باطلی که به سرم می‌زند، مایه دردسر و آشفتگی من است؛ او پاسخ داد: آن خیال‌هایِ بیهوده را با شمشیرِ تیزِ تشخیص و عقلِ الهی قطع کن، چرا که تو خود صاحبِ ذوالفقاری (قدرتِ تشخیص حق از باطل).

سرم را به نشانه دردمندی گرفته بودم که یعنی در خمارِ دنیا و غفلت گرفتارم؛ پاسخ آمد: اگرچه به ظاهر در خمارِ دنیایی، اما در حقیقت در آن خمارِ مسموم که تو را از یادِ من غافل کند، گرفتار نیستی.

گفتم همانندِ فلک که همواره در چرخش است، من نیز از بی قراری آرام و قرار ندارم؛ معشوق گفت: حتی اگر به ظاهر بی قرار باشی، در عمقِ باطن، به آرامشِ مطلقِ من متصلی و دیگر بی قرارِ ناآرام نیستی.

درباره‌ی لب‌هایِ شیرینش سخن گفتم، او لبش را به دندان گزید که یعنی: سکوت کن و این رازِ بزرگِ میانِ ما را نزدِ دیگران آشکار مکن، چرا که تو رازدارِ منی.

ای روحِ حقیقت‌جو (که همچون بلبل در سحرگاه نغمه سر می‌دهی)، گاه‌به‌گاه حالی از ما بپرس؛ چرا که تو هم در این دنیای مادی غریبی و هم از دیارِ ما (عالمِ معنا) هستی.

تو پرنده‌ی آسمانی هستی و برایِ این خاکدانِ دنیوی ساخته نشده‌ای؛ تو شکارِ عالمِ ملکوت هستی و به مرغزارِ ابدیِ ما تعلق داری.

تو از «خود» و خودخواهی فنا شده و از وجودِ دوست هستی یافته‌ای؛ آیا تو نورِ کردگاری یا خودِ کردگاری؟ (وحدتِ عاشق و معشوق به جایی رسیده که تشخیصِ میانِ آن‌ها دشوار است).

تو از آب و گِلِ دنیوی زاده شدی اما در آتشِ عشق سوختی؛ اکنون که در قمارِ عشق با منی، سود و زیان را یکی بدان (چون باختن در راهِ عشق، عینِ بردن است).

در این ساحتِ معنوی، دوگانگیِ «من و تو» جایی ندارد؛ این کلماتِ «ما و شما» چیست؟ چون تو در شمارِ منی و به من وصلی، این دوگانگی را یکی بدان.

خاموش باش، زیرا هر نکته و کلامی که می‌گویی در خود جانی دارد؛ جانِ خود را به هر کس و ناکس مسپار، چرا که تو خودِ جان‌سپارِ منی و تنها باید به من بازگردی.