دیوان شمس - غزلیات

سازِ وجودت را سه‌بار (یا به نحوی که تکرارِ توحیدی باشد) بنواز تا به مقام یگانگی برسی و نگاهِ دوگانه‌بین (تفرقه و کثرت) را کنار بگذاری؛ یا پرده‌یِ رهاوی را برگزین و یا پرده‌یِ رهایی از قیود را.

ما در اندوهِ دوری از تو، نه زیرِ صوتی داریم و نه بمِ صوتی؛ یعنی از هرگونه نغمه و شور تهی هستیم. در این سازِ (وجودِ) ما، نوایی تازه درانداز، چرا که فریاد و ناله‌ی ما به خاطرِ بی‌نوایی و دوری از موسیقیِ توحیدیِ توست.

آن نغمه‌ای که در دستگاهِ 'عراق' نواخته می‌شود، درمانِ دردِ این دوری و هجران است. ای محبوب، وقتی که تو دیگر سخنی (قولی) از مهربانی نمی‌گویی، آخر بگو کجا هستی تا به سویت بیاییم؟

ای کسی که با پادشاهانِ معنا و حقیقت آشنا هستی و در پرده‌یِ 'سپاهان' (اصفهان) نغمه‌گری می‌کنی، جانِ ما را با آن راه و رسمِ آشنایی و صمیمیت، دوباره زنده کن و بنواز.

در میانِ گروهِ سست‌اراده‌ها و کسانی که بی‌هدف سخن می‌گویند، به جایِ حرف زدن، مانند کسی که زنگوله بر گردن دارد و سر و صدا می‌کند، کاری عملی انجام بده و آن را به سرانجام برسان؛ تا کی می‌خواهی فقط با سستی و تردید سخن بگویی؟

از هر دو پرده‌یِ 'زیر' و 'افکند'، بندی بر دلِ من بزن و آن را اسیرِ عشق کن؛ حقیقت این است که آن دو (زیر و افکند) در اصل یکی هستند، اما تو (یا دنیا) آن را برای ما دو چیز جلوه می‌دهی.

اگر همراه و یاری داری که درست‌کردار است، یا اگر سخنی از حقیقت (راست) داری، آن را در قالبِ گوشه‌ی 'راست' بیان کن تا بتوانی به مقامِ 'حجاز' (که هم نامِ گوشه‌ی موسیقی است و هم سرزمینی مقدس) برسی.

در پرده‌یِ 'حسینی' (که مقامِ عشاق است) نغمه‌سرایی کن تا عاشقان را به این دایره بیاوری و با نغمه‌های 'بوسلیک' و 'مایه'، دلگشایی و شادی را به نمایش بگذار.

اگر از تو توقعِ گوشه‌ی ساده‌ی 'دوگاه' را دارند، تو برای آنان 'چهارگاه' (که مقامی عالی‌تر است) را بنواز؛ تو شمعِ این محفل هستی و چه زیباست که این‌گونه نغمه‌سرایی می‌کنی.