دیوان شمس - غزلیات

ای که صورت خود را مانند سرکه ترش کرده‌ای؛ اگر بخندی چه می‌شود؟ به خدا سوگند که از این چهره درهم‌کشیده و ترش‌رویی، هیچ سودی عایدت نخواهد شد.

در برابر تلخی‌هایی که به تو می‌رسد، شکر و شیرینی پیشکش کن و اگر سیلی خوردی، آن را با جان بپذیر؛ چون گلی خندان بمیر و از دنیا برو، اگر به دنبال بزرگی و ارجمندی هستی.

آن ماه زیبا (معشوق یا حقیقت) در حال خندیدن و قهقهه است و از شدت خنده همچون موی باریک شده است؛ چه چیزی از تو کم می‌شود اگر تو نیز گاهی با خوی آن ماه، خندان باشی؟

وجود تو مانند زمین شوره‌زاری است که تنها غنچه‌ای کوچک و ناپخته در آن روییده؛ تو که جانِ روشن نداری، تا کی می‌خواهی این‌چنین ذلیل و نیازمندِ غم‌ها باشی؟

وقتی با معدنِ غم همنشین شدی، چگونه انتظار داری رنگ شادی را ببینی؟ کسی که با موش‌ها و در سوراخِ موش زندگی می‌کند، هرگز به بلندی و جایگاه رفیع دست نخواهد یافت.

کسانی که به دنبال بزرگی‌اند، جایگاهشان فراتر از آسمانِ نیلگون و در همراهی با جبرئیل است؛ و کسانی که از خاکِ پای پاکان بهره می‌گیرند، از گزندِ روزگار در امان می‌مانند.

از رنگ و سیمای تو، اسرار درونی‌ات آشکار است و مشخص است که در کدام مسیر گام می‌زنی و چه نوع یار و اندیشه‌ای را می‌پسندی.

وقتی حقیقت چشم می‌گشاید و به تو می‌نگرد، ماهیتت نمایان می‌شود؛ چه آنکه وجودی پست (مانند ریش گاو) باشی و چه آنکه وجودی ارزشمند (مانند شیر) و دانا.

قارون به دلیل دلبستگی به دنیا، مانند دلوی در قعر چاه فرو رفت، اما عیسی (ع) با وارستگی، کمندی به سمت آسمان انداخت و به بامِ بلندِ ملکوت صعود کرد.

اگر آن دلو که در چاه است، سر برآورد و تنها آبِ گِل‌آلودِ دنیا در آن باشد، سرانجام در تاریکی و اندوهِ قعرِ چاه می‌پوسد و نابود می‌شود.

ای رندانِ وارسته و پاک‌باخته، از این تعلقاتِ دنیوی (هیولا) بالا بروید و به ساحت ملکوت پرواز کنید؛ جایی که از قید و بندهای منطقِ زمینی و پرسش‌های بیهوده آزاد باشید.