دیوان شمس - غزلیات

گمان می‌کردی که صیادِ این راه هستی و دیگران را شکار می‌کنی، اما در نهایت خودت شکارِ عشق شدی. می‌خواستی به آرامش دست یابی، اما در این مسیرِ عاشقی، سراپا بی‌قرار و واله شدی.

چرا تو را خضرِ راه نخوانم؟ در حالی که تو از آبِ حیاتِ معرفت نوشیده‌ای. و چرا جانم را پیشِ پایت فدا نکنم؟ وقتی که تو خود به یار و محبوبِ من تبدیل شده‌ای.

چرا به دور تو طواف نکنم در حالی که تو مانند خانه‌ی خدایی؟ و چرا پایت را نبوسم، وقتی که به ثبات و استقامت در راه حق دست یافتی؟

چرا از جامِ وجودت ننوشم وقتی تو ساقیِ هستی هستی؟ و چرا از کلام و فیضِ تو بهره نبرم، وقتی که وجودت سرشار از شیرینی و کمالات است؟

چگونه «فاروق» (جداکننده حق از باطل) نباشی، حال آنکه از بندِ فراق رستی؟ و چگونه «صدیق» نباشی، در حالی که در خلوتِ غارِ جان، با محبوب همراه شدی؟

اکنون تو همان پادشاهی هستی که زمانی غلامش بودی. تو اکنون چنان با عظمت و قدرتمندی که دیگر از غمِ دنیا لاغر و نزار نیستی.

تو هم گلستانِ معرفت را دیدی و از آن گل‌های حقیقت چیدی، و هم زیبایی‌های آن (سنبل) را لمس کردی و خود به گلزاری پر از زیبایی تبدیل شدی.

ای کسی که چشمت فریبنده بود و در پنهانی رهزنی می‌کردی، اکنون خدای من! تو چنان از شرابِ حقیقت مست شدی که دیگر از حالتِ عادی خارج گشتی.

آن زمان که فقیر و نیازمند بودی، با کارهایِ خودت راهزنی می‌کردی؛ پس وای به حالِ فقیرانی که هنوز به این مقام نرسیده‌اند، چرا که تو اکنون مانندِ شمشیرِ ذوالفقار، حق و باطل را از هم جدا می‌کنی.

ریشه مرگ و فانی بودن را از وجودت بکن؛ چرا که تو اکنون نفخه‌ی صورِ حیات‌بخشی. فصلِ سردِ خزانِ نفس را از بین ببر، چون تو اکنون بهارِ جاودانی.

تو از قیامت و حساب و کتاب ایمنی، چون خودت قیامتی زنده و جاری هستی. تو از حسابِ دنیوی رها شدی، زیرا به بی‌نهایتیِ بی‌شمارِ الهی دست یافتی.

تو از بندِ نیاز به نانِ مادی رها شدی، همان‌طور که ماهی نیازی به آب ندارد و در آن غرق است؛ و از بندِ آب نیز آزاد گشتی، زیرا حقیقتِ وجودت چنان وسعت یافته که به سوسماری بی‌نیاز بدل شدی.

ای جانِ تو که مانندِ فرشته از نورِ حق سرشته شده است؛ تو از بندِ «اختیارِ خودپسندانه» رها شدی و اکنون به اختیاری برتر (اراده‌ی الهی) دست یافتی.

چند روزی از خواسته‌های نفسانیِ خود دست کشیدی و با آن مبارزه کردی، اما اکنون هم به دوست رسیدی و هم به کامرواییِ حقیقی دست یافتی.

تو قبلاً شکارِ غم بودی و بدونِ اتصال به خالق زندگی می‌کردی، اما اکنون که به صفاتِ خالق متصل شدی، با همان خالق هم‌نشین گشتی.

اگر حتی خونِ خلق را هم بریزی یا با تقدیر بجنگی، عذرت پذیرفته است؛ چرا که چهره‌ات (عذارت) چنان زیبا و قدسی شده است که کسی نمی‌تواند بر تو خرده بگیرد.

تو شایسته‌ی آن هستی که ناز کنی، چون زیبا و نازنینی. و حق داری که کبریا (بزرگی) بورزی، چرا که از بزرگانِ این طریقت شدی.

در میانِ خاموشانِ طریقت، به سکوت و خاموشی پای‌بند باش. اگرچه در ظاهر، مانندِ گوشواره‌ای که در گوشِ مردم است، دیده می‌شوی و نمودی داری.