دیوان شمس - غزلیات

اگر تو همچون خورشید، ضربه‌ای از سرِ قدرت بر بدخواهان و عیب‌جویان وارد کنی، در حالی که آن‌ها به تو می‌خندیدند، تو با این کار دهان آن‌ها را می‌بندی و آن‌ها را رسوا می‌کنی.

تو پیش از این لباس ژنده‌ای بر تن داشتی و جامه فاخر و پادشاهی را از تن درآورده بودی؛ اکنون با این کار، دلِ پاره‌پاره و دردمندِ ما را بر آن جامه ژنده می‌زنی و ما را بیش از پیش داغدار می‌کنی.

هر کس که از قیدِ این دنیای مادی (که از آب و گل ساخته شده) رها شود، رستگار خواهد شد؛ به شرطی که تو یک گره از بندِ زلف خود را بر پای این بنده عاشق بزنی و او را اسیر خود کنی.

ای ساقی، وقتی تو آن شرابِ سرخِ مست‌کننده را به کسی که شرمنده و سرافکنده است می‌نوشانی، دیگر چه جای عقل و شرم و ادب باقی می‌ماند؟ همه این‌ها در مستی عشق از بین می‌رود.

اگر تو پرتو و تابی از رخسار زیبای خود بر ماهِ درخشان بتابانی، ماه آن‌چنان فربه و پرنور می‌شود که دیگر در آسمان نمی‌گنجد.

ماه به ستاره زهره می‌گوید: اگر تو هم مثل من از این عشق مست شوی، تو نیز همچون من ضرب‌آهنگ‌های پریشان و متفاوتی خواهی نواخت (و از خود بی‌خود خواهی شد).

از ماه تا ماهیِ دریا، همه اسیرِ مستیِ این ساقیِ جان هستند؛ پس چرا تو به جای بهره بردن از این حالِ نقد، به وعده‌های آینده دل خوش کرده‌ای و لاف می‌زنی؟

برخیز که امروز روزی مبارک و خوش و فرخنده است، به‌ویژه زمانی که چشم تو به آن چهره‌ مبارک و زیبای معشوق می‌افتد.

عاشق (باز) کلاه از سر انداخته و پاهایش در بندِ غم گرفتار است؛ اگر تو تیشه (برخوردِ قاطع) را بر این تنه (مشکل و مانع) بزنی، پای او از این گرفتاری رها می‌شود.

ای بازِ شکاریِ جان، کلاهِ خودخواهی را پس بده و بال‌هایت را بگشا، چرا که وقت آن رسیده است که به آن دولتِ ابدی و همیشگی دست یابی.

مانند منصور حلاج، این ناطقه و زبانِ خود را بر سرِ دار ببر (از گفتنِ آن حقیقتِ نهان ابایی نداشته باش)، چرا که بیش از این، پرداختن به کارهای بیهوده (پنبه زدن و پاغنده کردن) شایسته تو نیست.