دیوان شمس - غزلیات

اگر می‌خواهی با ستمِ معشوقان مرا بترسانی، مثل این است که بخواهی شکمِ گرسنه‌ای را با نان بترسانی؛ یعنی این کار بیهوده است زیرا عاشقِ دل‌سوخته، به استقبالِ رنج‌های معشوق می‌رود.

اگر با دشنام و تهدید به سراغ من می‌آیی تا مرا بیمناک کنی، مانند این است که بخواهی مردگان را با جان بخشیدن بترسانی؛ عاشق که از خودیِ خویش فانی شده، دیگر از مرگ و دشنام هراسی ندارد.

حتی اگر بخواهی با نقل کردنِ دشنام‌های لیلی، مجنون را بیازاری، همچون کسی هستی که بخواهد مستی را با نشان دادنِ جامی بزرگ بترساند؛ عاشق به آنچه مایه‌ی آزارِ دیگران است، دلبسته است.

من که همچون دیگی بر آتش، از حرارتِ عشق لب‌هایم خشکیده و وجودم در التهاب است، اصلاً گوش شنوایی برای شنیدنِ تهدیدهای تو ندارم؛ زیرا درونم بسیار داغ‌تر از تهدیدهایِ زبانی توست.

گرگِ هجران مرا در پی گرفت و باعثِ رسوایی و ننگ من شد؛ اما اگر تو بخواهی مرا با ترساندن از این گرگ بترسانی، بیهوده است، زیرا وقتی شبانی چون خداوند محافظِ من باشد، دیگر از گرگ ترسی ندارم.

اگر می‌خواهی با تلخیِ شرابِ عشق مرا بترسانی، در اشتباهی؛ تو بسیار ساده‌لوح هستی که می‌خواهی مگسان را با نشان دادنِ خوانِ نعمت (شراب) فراری دهی، در حالی که آن‌ها شیفته‌ی آن هستند.

کسانی که در این محفل جمع شده‌اند، همگی از جان‌گذشتگان و قماربازانِ عشق هستند، نه تاجرانِ ترسویی که تو بخواهی آنان را با ترسِ از زیان و ضرر به خودشان بلرزانی.

وجودِ ما مانند خیالات و ارواحی لطیف است که نه خون دارد و نه گوشت؛ بنابراین سلاح‌های مادیِ تو مانند تیر و کمان، هیچ اثری بر حقیقتِ معنویِ ما ندارد.