دیوان شمس - غزلیات

ای محبوب، تو در درونِ جان من چه جایگاهی داری که وسعتت از کل جهان فراتر است؟ تو که خود اصل و عصاره جهان هستی، چرا مرا در دایره دنیا و سرگشتگی گرفتار کرده‌ای؟

من و تو چه هستیم و چه نامی داریم؟ آیا تو دانه هستی و من دام؟ در نهایت، هیچ‌کدام از این تعبیرها حقیقتِ تو یا من نیست؛ چرا که تو فراتر از این صفات و تعابیر هستی.

گویی تو قلم در دست داری و کل جهان همچون نقشی است که پیش روی تو قرار دارد؛ هر لحظه صفتی را بر این جهان می‌نگاری و لحظه‌ای دیگر آن را محو می‌کنی.

هنگامی که دست از نوشتن برمی‌داری، بدون نیاز به قلم، آن حقیقتی را جلوه‌گر می‌کنی که نور خود را از تجلیِ الهی وام گرفته است.

اگرچه تنِ خاکی نشانه‌ای از حضور جان است، اما حقیقتِ جان چنان لطیف است که در ورای این نشانه، چهره‌ی اصلی خود را به کمال نشان می‌دهد.

اگرچه سخن گفتن و زبان، خود فیض و نشانی از جانب حق است، اما این تکلم و واژه‌ها در برابر حقیقتِ مطلق، همچون قصه‌ها و افسانه‌های بی‌اساسِ زودگذرند.

گل و خار و باغِ جهان، هرچند نشانه‌هایی از آسمان و عالم بالا هستند، اما در برابر زیباییِ آسمانی، همچون گیاهانِ هرز و ناچیز بی‌ارزش‌اند.

حتی اگر آسمان و ستارگان را نشانه‌هایی برای رسیدن به جانان بدانی، باز هم این دو پدیده فانی هستند و در برابر عظمتِ معانیِ حقیقت، بی‌مقدارند.

آتشی برافروز که تمام نشانه‌ها و صورِ ظاهری را در آن بسوزانی؛ چرا که تو تنها زمانی به حقیقت می‌رسی که از بندِ نشانه‌ها رها شوی و در مقامِ بی‌نشانی بمانی.

جدایی از آن محبوبِ جان، برای من مایه آرامش و روح است و او در مقامی است که مکان برنمی‌دارد. او به دلیل کمالِ نزدیکی و شدتِ حضور، از درکِ حواسِ ظاهری پنهان است.

هوای او همچون بهاری است که باغ‌ها به واسطه آن طراوت می‌یابند. باغ‌های او همه چیز را در بر گرفته است و در نهایت، آن باغِ بی‌کران، جان و باغِ من شده است.