دیوان شمس - غزلیات

تو از تک‌تک ذرات وجود خود بشنو که در حال نالیدن و زاری کردن هستند؛ تو یک شهرِ کوچک نیستی، بلکه دنیایی بسیار بزرگ و حتی هزاران جهان در تو نهفته است.

تمام اعضای وجود تو در حال حاضر خاموش‌اند، اما گوش جان به اسرار تو سپرده‌اند. روزی خواهد رسید که همگی فریاد برآورند و از تو بپرسند که چه توشه‌ای از حقیقت در دل داری؟

تو دریایی همیشگی و بی‌پایان هستی که ماهی‌های (اندیشه‌ها و پدیده‌های) بی‌شماری در آن شناورند. از روی نادانی این حقیقت را انکار نکن؛ چرا با این سرکشی و انکار، خود را خوار و بی‌مقدار می‌کنی؟

تمام اجزای وجود تو پر از تضاد است؛ در ظاهر خاموش اما در باطن شوریده و قماربازِ عشق‌اند؛ همزمان هم غایب‌اند و هم حاضر، و در یک آن، هم نقش صیاد را دارند و هم نقش شکار را.

همه چیز در تو جمع است؛ هم ماه تابان، هم پادشاهانی چون کیخسرو، و هم زیبایی یوسف؛ اگر در چاه ظلمت گرفتار شده‌ای، بدان که نورِ حقیقت نیز همان‌جا در اعماق وجود تو نهفته است.

اجزای وجود تو هر کدام حالتی دارند؛ برخی در تلاطم (مانند ذوالنون در شکم ماهی)، برخی در چرخش (مانند آسمان)، برخی در سکوت (مانند مریم) و برخی در حال ذکر و تلاوت‌اند.

تمام اجزای وجود تو از تو سؤال می‌کنند که چه بر سرت آمده؟ که گفت‌وگوها و ارتباطات تو، خالی از مهر، محبت و دوستیِ حقیقی است.

حالتِ تو مانند فصلِ پاییز است که در ظاهر خشک و بی‌روح است، اما باغی سرسبز را در دل خود پنهان دارد؛ وقتی جانِ بهاری (حقیقتِ الهی) از راه برسد، این باغِ پنهان دوباره شکوفا می‌شود و می‌خندد.

چرا مانند پروانه به دور شمع می‌گردی و می‌سوزی؟ وقتی شهدِ حقیقت را چشیدی، دیگر به دورِ آتش نگرد؛ چرا که ذاتِ تو از جنسِ نور است، نه از جنسِ آتشی که تو را بسوزاند و از بین ببرد.