دیوان شمس - غزلیات

چه کسی می‌تواند دوری تو را تاب بیاورد، ای کسی که جانِ جان‌های منی؟ چه فکر و خیالی می‌تواند تو را فریب دهد، در حالی که تو از همه مکرها و دستان‌های پنهانی آگاهی و هیچ‌چیز بر تو پوشیده نیست؟

تو نه در درون هستی و نه در بیرون، بلکه فراتر از هر دو هستی؛ تو نه از جنس شیر و خون (مادیات) هستی و نه در قید و بندِ این و آن (دوگانگی‌ها) می‌گنجی.

فکر و عقلِ فریبکار همچون جادوگری است که می‌کوشد برای تو دامی بگستراند، اما تو با یک اشاره و هنرِ الهیِ خود، تمامِ آن نقشه‌ها و فنون را در هم می‌شکنی.

باطنِ دامی که کبک را صید می‌کند چیست که دلِ آگاه آن را نمی‌شناسد؟ و این دلبستگی‌های حقیرِ زمینی در برابرِ وسعت و حقیقتِ پنهانِ آسمانی چه ارزشی دارند؟

تو به بنده‌ای کلاهِ افتخار می‌دهی و سپس با سیلی او را می‌زنی؛ وقتی چوپان مانند شیری درنده عمل کند، از این بره مسکین و ناتوان چه کاری برمی‌آید؟

آن کلاه و تاجِ افتخاری که به من دادی، برای آن است که سزاوارِ سیلیِ تو باشم؛ در واقع تو خودِ تاج و اعتبارِ منی و هرچه جز تو باشد، سنگینی و بارِ اضافی است.

کسی که تو در پی او هستی، کجا می‌تواند اسب بدواند یا کجا می‌تواند بساطش را پهن کند و پنهان شود؟ چگونه می‌تواند جانش را از تو برهاند، در حالی که تو جانِ تمامیِ جهانی؟

چگونه می‌توانند در تو عیبی بیابند یا تو را محدود کنند؟ و به چه کسی می‌توانند تو را مانند کنند، در حالی که تو اصلاً شباهتی به هیچ مخلوقی نداری؟

در ملاقات و دیدارِ خود، نشانه‌ای به من بده و از این خیال‌پردازی‌ها امانم ده؛ مرا زود نابود مکن و مهلت بده، زیرا تو توزیع‌کننده و مالکِ زمان هستی.

ای جانی که قدمِ صدق و راستی برداشته‌ای، در حالی که همه از پای افتاده‌اند، تو خوشحال و پیروزمندانه دست می‌زنی و شادمانی می‌کنی.

تو پادشاه و شاهینِ باجلال و شکوهی که چنین بال و پرِ گسترده‌ای داری؛ تو نه گمان هستی و نه خیال، بلکه عینِ حقیقت و واقعیتی آشکار هستی.

ماهیت و رموزِ این عالم چیست؟ آن را با یک شعله‌ی عشق بسوزان و با یک تیرِ حقیقت بدوز، زیرا تو کمانداری هستی که کمانِ بسیار محکم و دقیقی داری.

آه که زه را بر کمان بگذار و از کمینگاهِ وجود بیرون بجه؛ خود را از این شهرِ کوچک (دنیا) رها کن، چرا که اصلِ تو از آن شهرِ بزرگ و الهی است.

وقتی آتشِ الهی تمامِ خانه‌ی دل را فرا می‌گیرد، خودِ این زبانه کشیدنِ آتش و شهودِ قلبی، بسیار بهتر و گویاتر از آن است که بخواهی با زبان و کلمات آن را توصیف کنی.