دیوان شمس - غزلیات

ای که جان‌های عالم خاکِ پای تو هستند و تو خود خالق و پدیدآورندهٔ نقش‌های هستی هستی؛ دیگر به دنبال در زدن و اجازه گرفتن مباش، چرا که این خانهٔ جان و جهان، جایگاهِ حقیقیِ توست و تو در آن صاحب‌اختیاری.

اگر گرد و غباری از هستیِ مادی برانگیختی، گمان مبر که شکستی در ذاتِ تو رخ داده است؛ تو خود خالقِ این چرایی‌ها و کیفیت‌ها بودی و اکنون که به اصلِ خویش بازگشتی، گویی از ابتدا همان حقیقتی بودی که بازگشته است.

در این جهان، رسم بر این است که هر لذتی با دردی همراه است و هر نوشیدنیِ گوارایی، نیشی در پی دارد؛ اما تو آن حقیقتِ متعالی هستی که فراتر از هر دو عالم قرار داری و لذتی بی‌آلایش و بدونِ درد برای عاشقان آورده‌ای.

نفسِ انسان لذت‌های خاصِ خود را دارد و بیگانگان نیز به دنبال لذت‌های تازه هستند؛ اما تو هم آن حقیقتِ کهن و ازلی هستی و هم آن طراوتِ نو، تو هم آشنای جان و هم بیگانه برای نااهلان هستی.

ای که مظهرِ نوری، برای دل و جانِ قلندری که در راهِ عشق متحملِ زخم می‌شود، تو خودِ زخمی و خودِ مرهم؛ تو برای فقری که از تعلقاتِ دنیا رها شده، هم عاملِ درد و رنجِ مقدس و هم درمانِ آن هستی.

هفتاد و دو ملت و آیین‌های گوناگون، همگی در برابرِ حقیقتِ تو ناچیزند و قربانیِ راهِ تو هستند، چرا که تو پادشاهِ حقیقی و صاحبِ قرب و مقامی هستی که از همهٔ کیش‌ها برتری.

ای که بر سرِ سفرهٔ آسمان با ماه هم‌نشین شدی؛ تو آن‌قدر بزرگ و بی‌کرانی که ماه را همچون لقمه‌ای ناچیز بلعیدی و در حقیقتِ خود مستهلک کردی، از این روست که تو همان خورشیدِ تابان گشتی.

عقل و حواسِ ظاهریِ انسان هرگز نمی‌توانند خورشیدِ حقیقت را به درستی درک کنند، اما تو دانستی که خورشید بدونِ نیاز به واسطه و حجاب، از تمامِ مهتاب‌ها و نورهای کوچک، والاتر و بزرگ‌تر است.

عشقِ شمس تبریزی بزرگ‌ترین عید و جشنِ معنوی برای من است؛ چطور ممکن است جهان بتواند تو را قربانی کند؟ تو آن میشِ لاغر و ضعیفی نیستی که به راحتی قربانی شوی، بلکه حقیقتِ لایزالی.