دیوان شمس - غزلیات

اگر عشق، صرفاً برای تأمین نیازهای غریزی و حیوانی انسان بود، عشقِ شمس‌الدین برای همگان آشکار و یکسان می‌شد؛ اما چون این عشقِ الهی است، حقیقت آن بر نااهلان پوشیده است.

اگر این عشق، در حجابِ غیرتِ الهی پنهان نبود، تمامیِ جان‌ها و روان‌های انسانی بی‌اختیار و فوراً حلقه ارادتِ آن را به گوشِ جان می‌آویختند و تسلیم می‌شدند.

اگر بزمِ حضورِ شمس‌الدین، فراتر از این جهان و آن جهان نبود، لطف و عنایتِ او تنها به اندازه‌ی بارانِ بهاری بر زمینِ خشکِ دنیا می‌بارید و ارزشی معمولی می‌داشت.

بارانِ نیسان در برابرِ اقیانوسِ بخشش و فضلِ او چیست؟ اگر حجاب‌ها کنار می‌رفت، تمامِ هستی از موجِ این میِ معرفت به طوفان می‌افتاد.

خورشید و ماه، روشناییِ خود را از کجا می‌آوردند اگر چهره‌ی درخشانِ شمس، به خاطرِ غیرتِ الهی در پرده‌ی خفا و پنهانی نبود؟

اگر زیبایی و جمالِ شمس در میانِ زیبارویانِ جهان جلوه‌گر می‌شد، یوسفِ کنعانی که شهره به زیبایی است، برای همیشه اسیر و شیفته‌ی او می‌گشت.

اگر از لطف و رحمتِ او پرهیز و خودداری نمی‌کردم، می‌گفتم که بهشتِ واقعی، نه آن فردوسِ مشهور، بلکه همان فضایِ روحانی و خوشبویِ حضورِ اوست.

ای ساقی! نفسِ سرکشِ من، که چون سگی دندان‌تیز همواره به جانِ من چنگ می‌اندازد، اگر نبود که شرابِ معرفتِ تو دندان‌هایش را می‌شکند و آن را از کار می‌اندازد، مرا از پا درمی‌آورد.

جامِ وجودِ خویش را که همچون شمعی است، با آتشِ عشق روشن کن و سپس این عقلِ جزئی و استدلالی را در شعله‌های آن بسوزان، به‌ویژه در این دنیایِ غم‌بار که خانه‌ی اندوه است.

آن معشوقِ مست و شوریده را به بزمِ ما بیاور؛ کسی که با افسون‌ها و بازی‌هایِ عشق، چنان دلبری می‌کند که گویی استادِ فنِ فریبندگی و دلبری است.

پس ای شمسِ تبریزی، از جامِ معرفتِ خود جرعه‌ای به ما بنوشان، تا پس از نوشیدن آن، عاشقان به مقامِ مقدسِ حیرت و سرگشتگیِ عرفانی برسند.