دیوان شمس - غزلیات

مردانِ حق که به مقام فنای کامل رسیده‌اند، از تمامی تعلقات دنیوی و دوگانگی‌هایی همچون دروغ و راستی، دامن برمی‌چینند و خود را رها می‌سازند.

انسانِ رها و کامل، هرگز خود را درگیرِ حفظِ جان و تعلقاتِ نفسانی نمی‌کند؛ خطاب به روحِ آزاد (قلندر)، چرا هنوز از آن سویِ تعلقاتِ مادی سر برآورده و مدعی هستی؟

سالکی جانِ خالص و تهی از خود را به استادِ وارسته (قلندر) نشان داد؛ قلندر در گوشش نجوا کرد که مقصدِ حقیقی در آن سویِ این عالمِ دوگانه است.

اگرچه در این جهانِ خاکی در آتشِ عشق می‌سوزی، هنوز به مقامِ اطلاق نرسیده‌ای، چرا که هنوز درگیرِ هیاهو و کشمکش‌هایِ نفسانی هستی.

چشمِ ازلیِ جان در برابرِ زیباییِ همیشگیِ حق، مبهوت گشته است؛ حقیقتی که نه با وجودِ عالم چیزی بر آن افزوده می‌شود و نه با نیستیِ آن، چیزی از آن کم می‌گردد.

تو نه در این عالمِ مادی هستی و نه در آن عالمِ مینوی، اما عاشقان از سرِ اشتیاق، به جایی نگاه می‌دوزند و مدام تکرار می‌کنند که مقصد همان‌جاست.

ای که مدعیِ توحید و رسیدن به (الا) هستی، مغرور نباش؛ دیده‌ی خود را از غبارِ کثرت بشوی و دریاب که همچنان در مقامِ (لا) و نفیِ خود هستی.

آفرین بر آن جانِ تهی‌یی که رنگِ هستی به خود گرفته است؛ تو از قیدِ بودن و نبودن آزاد گشته‌ای و هر دو را به کمالِ خود زینت بخشیده‌ای.

پاکیِ نگاهِ تو جز به دستِ شمسِ تبریزی میسر نمی‌شود؛ اگر او اراده کند، این بصیرت حاصل می‌شود، اما این نور از جنسِ تعلقاتِ این جهانی نیست.