دیوان شمس - غزلیات

تا زمانی که بر این جهانِ ناپایدار و فانی تکیه کرده‌ای، در واقع عمرت به پایان نزدیک می‌شود بی‌آنکه خود بدانی و متوجه باشی که در حالِ فروپاشی و رفتن هستی.

اینکه می‌گوییم عمرت در حال سپری شدن است، اگر در همین حالِ گذشتن، نگاه و دلت متوجه معبود و پروردگار باشد، امری پسندیده و نیکوست.

در این گردابِ متلاطم و چرخنده (دنیا) بسیار سرگردان بودی و گشتی، حال وقت آن است که مسیرت را تغییر دهی و به سمت جریان رحمت الهی حرکت کنی.

آن پابندها و تعلقاتی که تو را به این دنیا بسته است، با قدرت کنار بزن و رها کن تا من بتوانم بر تو دست دوستی و تبرک بکشم و تو را به مسیر سعادت راهنمایی کنم.

تو در وجودت زیبایی‌های معنوی و ویژگی‌های ممتازی داری که از هر عطر خوشی برتر است؛ تو آن‌قدر بزرگواری که می‌توانی حتی به آدم‌های تهی‌دست و بی‌مایه نیز عزت و اعتبار ببخشی.

حال که چنین کمالات و زیبایی‌های فاخری در وجودت داری، دیگر به دنبال جاه و مقام دنیوی (کلاه) نباش و در نهایت، این دلبستگی‌های مادی را به آسمان بینداز و رها کن.

چرا این دنیای ناپایدار و تغییرپذیر، با وجود اینکه تو فردی هوشیار و زیرک هستی، می‌تواند با حیله‌هایش تو را فریب دهد؟

دنیا به سردی با تو سخن می‌گوید و ضربات سرد و بی‌رحمانه‌ای به تو وارد می‌کند، و تو ابزار یا قدرتِ کافی (شکال) برای مهار کردن این نفسِ سرکشِ دنیوی نداری.

اگر دنیا یا روزگار برای اثبات درستیِ مسیر خود دلیلی آورد، بدان که در آن دلیل نقص و تناقض وجود دارد؛ پس به ظاهرِ فریبنده او نگاه نکن و نادرستی‌اش را دریاب.

این «غول» (نفس اماره یا دنیای فریبنده) عمری تو را به سرگردانی و بیابانِ حیرت کشانده است؛ اکنون زمان آن است که با او به بحث و جدل منطقی بپردازی و بر او پیروز شوی.

چرا در برابر خواسته‌های او تسلیم می‌شوی و چرا در ایستادگی در برابرش تعلل و سکته می‌کنی؟ به او پاسخ بده که منطق و استدلالش واژگون و بی‌اساس است.