دیوان شمس - غزلیات

شنیدم که مرا، که بنده‌ات هستم، ستایش کردی. اما من کیستم که لایق تحسین باشم؟ هر نیکی یا صفتی که در من دیدی و ستودی، در واقع بازتابِ لطف و کرمِ خودِ توست که بر من تابیده است.

تو مانند معدن لعلِ گرانبها و نیروی جذب‌کننده‌ی روح هستی؛ همان‌طور که کهربا کاه را جذب می‌کند، تو نیز به لطف و رحمتِ خویش، وجودِ ناچیزِ مرا همچون کاهی بی‌ارزش به سوی خود کشیدی.

من در آغاز وجودی سفت، تیره و بی‌ارزش مانند آهنِ زنگ‌زده داشتم، اما تو با عنایتِ خود، آن زنگارها را از من زدودی و مرا به آینه‌ای صیقلی تبدیل کردی تا تجلی‌گاهِ نورِ تو باشم.

تو مرا از طوفانِ سهمگینِ نیستی و فنا نجات دادی؛ حقیقتاً تو هم نقشِ نوحِ نجات‌بخش را داری و هم کشتیِ پرمهر و بخششی که مرا به ساحلِ آرامش می‌رساند.

ای دل، اگر در آتشِ عشق سوختی و همچون عود خوش‌بو شدی، به کمال رسیده‌ای؛ و اگر هنوز خامی و پخته نشده‌ای، اکنون خود را به آتشِ عشق بسپار، چرا که حقیقت و کمالِ تو در سوختن و فدا شدن است.

من در سایه‌ی لطف و اقبالِ تو به آرامش رسیدم؛ تو بودی که تواناییِ دیدن را فراتر از حواسِ پنج‌گانه‌ی مادی برایم ممکن ساختی و راهِ شهود را به رویم گشودی.

در آن راهِ روحانی، نیازی به ابزارهای جسمانی مثل بال یا پا یا سر نیست؛ روح می‌تواند با سرعتِ سیرِ انفس، در یک آن به شرق و غربِ عالمِ معنا سفر کند.

در آن طریقتِ متعالی، خاری به نامِ 'اختیارِ خودخواهانه' (منیت) وجود ندارد که مانعِ حرکت باشد؛ در آن ساحتِ وحدانیت، نه اثری از تعصباتِ دینیِ خشک مانند ترسایی است و نه یهودی، زیرا همه در عشق یکی می‌شوند.

آن‌سویِ مرزهای این آسمانِ کبود و دنیای مادی، جانِ آدمی از هرگونه کوریِ ناشی از جهل و تیرگیِ گناه رها می‌شود و به آزادیِ مطلق می‌رسد.

چرا بر دنیای فانی و گذرا گریه می‌کنی؟ به سویِ آنانی برو که از شادیِ دیدارِ حقیقت خندانند. چرا به این حالتِ محدودِ خود چسبیده‌ای؟ به همان جایگاهِ اصلیِ خود، یعنی ملکوت، بازگرد که پیش از هبوط در آنجا بودی.

از این لذت‌های دنیوی که مانند عسلی است که صدها نیشِ پنهان در خود دارد، چه سودی برده‌ای؟ جز اینکه زخمی برداشته‌ای و گرفتارِ رنج و دردهای ناشی از دلبستگی شده‌ای؟