دیوان شمس - غزلیات

امروز هنگامِ پایکوبی و سماع است و بزمِ شراب و جامِ عشق برپاست. ساقی، مستِ از عشقِ حق است و محفل، محفلی است که در آن قید و بندهایِ دست‌ و پاگیرِ دنیوی وجود ندارد.

این آزادی و مباح بودن، از آن جنسِ متعالی است که از عالمِ معنا و ماورایِ وجود سرچشمه می‌گیرد، نه آن اباحه‌گریِ ناشی از سستیِ عقل یا نشئگیِ حاصل از موادِ مخدر که برخی به اشتباه دنبال می‌کنند.

این یک حالِ روحیِ برتر است که هر کس آن را چشیده، از خود بیخود شده است. روحِ معمولی و ناپایدارِ بشری کجا و این جانِ ازلی و روحِ والایِ قدسی کجا که با هیچ‌چیزِ دیگر قابل قیاس نیست؟

در برابرِ چنین زیبایی و فتنه انگیزیِ معنوی و در دست داشتنِ چنین شرابِ معرفتی، خدا می‌داند که بر سرِ جانِ مسلمانِ پارسا چه می‌آید (و چطور از خود بی‌خود می‌شود).

این شرابِ معرفت، جگرِ سوخته و تشنه‌یِ کسی را خنک می‌کند که پیش از این در راهِ عشق، با خونِ دل خوردن و سختی کشیدن، بهایِ آن را پرداخته است.

با نوشیدنِ این شرابِ صبحگاهیِ عرفانی، عمرِ جاودان حاصل می‌شود و انسان از هراسِ مرگ و ضجه و فریادِ سوگواران ایمن می‌گردد.

این جلوه‌یِ غیبی و معنوی، سرخی‌اش از خونِ پیکر نیست و سپیدی‌اش از کافورِ پیکرِ مردگان نیست، بلکه تماماً از جنسِ نورِ الهی است.

این حقیقتی همچون شمعِ برافروخته است که از هفت آسمان فراتر رفته و پروانه‌هایِ گردِ آن، دل‌هایِ نیکوکاران و رستگاران است.

حجاب‌هایِ هفت آسمان به سببِ نورِ این حقیقت سوخته و از میان رفته است و جان‌ها و روان‌ها از هر سو به پرواز درآمده‌اند.

این حلقه و جمعِ مستان، در حقیقت ویران‌سرایِ دل است که از قیدِ تعلقات خراب شده است؛ ای کسی که عقلِ مصلحت‌اندیش داری، این بزم از دسترسِ تو دور است.

آفرین بر این حال و مقام که از «حال» و «مقامِ» عادی رها شده‌اید؛ درود بر این شادی و نشاطِ صبحگاهی که از شرابِ معرفت حاصل گشته است.

حتی فرشته‌یِ مرگ هم به این عارف می‌گوید که از اینجا برگرد و برو، چرا که در این ساحتِ معنوی، سلاحِ تو (مرگ) هیچ تأثیر و قدرتی ندارد.

ما اصلاً خبر نداریم که «خبر» چیست و به دنبالِ داناییِ معمول نیستیم؛ همین بی‌خبری و فناء، خود همان آمرزش و پاک‌شدنِ ما از زشتی‌هاست.

از عالمِ غیب، نعره و فریادِ مستان را بشنو و خاموش باش؛ این همهمه‌ای پاک و مقدس است که از آوازِ اهلِ معرفت برمی‌خیزد.

وگرنه اگر این راه را نروی، ناچاری که بنده‌یِ افرادِ پست و بی‌ارزش باشی و برایِ تکه‌ای نان، تن به زخمِ نیزه و رنج‌هایِ دنیا بدهی.

شمسِ تبریزی همواره پیشرو و سوارکارِ میدانِ معرفت بوده است؛ او خورشیدِ خورشیدهاست و هیچ خورشیدِ دیگری نمی‌تواند با او در نیکی و روشنایی برابری یا ستیزه کند.