دیوان شمس - غزلیات

عاشق شو و عشقت را عمیق کن، این وابستگی‌های حقیر و ناچیز را رها کن؛ تا کی می‌خواهی اسیرِ عنوان‌های پوچ و ریاست‌های کودکانه و بی‌ارزش باشی؟

برای آن کسی که حقیقتاً در مسیر عشق است، رسیدن به مقام میر و وزیری در این دنیا، ننگ و عار محسوب می‌شود؛ پس مراقب باش که جز عشق، به هیچ چیز دیگری دل نبندی.

آن کسی که در ظاهر میر و بزرگ است، در حقیقت بزرگ نیست، بلکه اسیرِ مرگ است. سودای وزارت و مقام، جز وبال گردن و گناه برای او چیزی به ارمغان نیاورده است.

اگر قرار است فقط مانند ظاهرِ گرمابه باشی و به جسم خود بپردازی، پس روحت را طلب کن؛ چرا که اگر عاشقِ یک نقش و صورت ظاهری باشی، چگونه می‌توانی از روح و حقیقت الهی بهره‌مند شوی؟

خود را با خاکِ تیره (تعلقات دنیوی) آلوده نکن که تو گوهری پاک و گران‌بها هستی؛ و خود را با سرکه (تلخی‌های دنیا) مخلوط نکن که تو شیرین‌کام و لطیف هستی.

اگرچه مردمِ این دنیا تو را نمی‌شناسند و ارج نمی‌نهند، اما در آن عالمِ روحانی که دیگر سو و جهتی ندارد، تو چنان بی‌همتایی که نظیری برایت وجود ندارد.

این دنیا که در آن هستیم، عالم مرگ و نیستی است؛ اگر تو پیش از آنکه مرگ طبیعی به سراغت بیاید، نمرده‌ای (به دنیا دل نبسته‌ای)، آیا همین کافی نیست که به پوچیِ این عالم پی ببری؟

در پشتِ این ظاهرِ بشری که داری، تو شیرِ خدا (قدرت الهی) هستی؛ این دلیری و شجاعتِ تو در مبارزه با نفس، گواه و نشانه‌ای از حقیقتِ توست.

وقتی آن فضل و دانش‌ها و کراماتی را دیدم که بر پایه شهرت و مقام بود، از همه‌ی آن‌ها که چون پرده‌های حریری و ظریف جلوه‌گری می‌کنند، بیزار شدم.

عمرم رو به پایان است، اما چون تو (معشوق ازلی) را دارم، دیگر وقت و زمان برایم معنایی ندارد؛ چه اولِ عمر باشد و چه آخر آن، فرقی نمی‌کند.

عزت و ارزشِ هر عاشق، به اندازه و شانِ معشوق اوست. ای عاشق بیچاره، بنگر که معشوق تو کیست تا بدانی چقدر بها و ارزش داری.

زیبایی و ارزشِ پروانه، به اندازه‌ی شمعی است که دورش می‌گردد؛ مگر نه این است که تو پروانه‌ای هستی که گردِ این شمعِ فروزان (حقیقت الهی) می‌گردی؟

ای شمس تبریزی! تو را نمی‌توان دید، نه به این دلیل که نیستی، بلکه به این دلیل که تو خودِ اصلِ بینایی و حقیقتِ نگاهِ منی؛ عاشق و معشوق در اینجا یکی شده‌اند.