دیوان شمس - غزلیات

ما دیگر از این جایگاهِ معنوی (کوی دوست) به هیچ جای دیگری هجرت نخواهیم کرد؛ خدایا! چه فضای دل‌انگیز و خوشی است اینجا که هر لحظه‌اش تماشایی و جان‌بخش است.

هر گوشه این فضا همچون باغی سرسبز و دل‌گشا است و در هر کنج آن سخنِ شیرین و راهگشایی یافت می‌شود؛ در اینجا خبری از هیاهوی انسان‌های دون‌صفت (زاغ) و یا گزندِ بدخواهان (گرگ) نیست.

دشمنان به دروغ شایعه کردند که من به خاطر ترس از فشارِ اطرافیان یا تقاضاهای دیگران، قصدِ ترکِ این شهر و سفر دارم.

آن‌ها از روی حسادت و رشک می‌گویند که من می‌روم، اما قسم به خدا که این سخنی کذب است؛ مگر می‌شود انسان بدونِ جان به جایی برود یا بدونِ سر قدمی بردارد؟ (جداییِ من از محبوب، مرگِ من است).

من در زیرِ این آسمان، ماهی (محبوبی) مانندِ او کجا می‌توانم پیدا کنم؟ در حالی که او (محبوب) در هر سو، عاشقانِ شوریده و شیدایِ بسیاری را مجذوبِ خود کرده است.

ماه آسمان همواره به دورِ حریمِ تو می‌گردد، زیرا کجا می‌تواند چشمی به زیباییِ خمارِ تو و چهره‌ای به وسعتِ صحراگونه و زیبای تو بیابد؟

این عشق اگرچه از صورت و رنگ و شکلِ مادی پاک و منزه است، اما در آینه‌یِ عشق، هر زیبارویی (مانند یوسف) جلوه‌ای از آن حقیقتِ مطلق است.

اگر عشق نبود، برادرانِ یوسف، او را همچون سگی می‌دیدند (و به او بی‌احترامی می‌کردند)، اما با نظرِ محبت‌آمیزِ پدر، او را زیبا و عزیز دیدند.

اگر من حتی نامی از سفر به زبان آوردم، دهانم را بشکنید (سزاوارِ تنبیه هستم)؛ چرا که هیچ‌کس از بهشت (مأوایِ وصل) به سمتِ دوزخ (هجران) نمی‌رود.

من سر و پا گم کرده (عاشقِ بی‌اختیار) شدم و با خوشحالی در این دریای عشق غرق گشتم؛ اکنون همچون کشتی‌ای در میانِ دریا، بدونِ پا و اختیار، در حالِ گشتن هستم.

اگر مرا از درِ خانه برانی، از راهِ روزن (پنجره) وارد می‌شوم؛ همچون ذره‌ای که در تابشِ نور، از بالا به پایین در رقص و حرکت است.

همچون ذره‌ای که با تابشِ نور برای خود ریسمانی می‌سازد، من نیز با نورِ وجودِ تو، بندی می‌سازم و با آن بازی می‌کنم و در روزنِ این خانه به دورِ سرِ تو می‌چرخم.

در این مجلسِ حضور بنشین که در اینجا، مسیح (مظهرِ روح و حیات) هرگز ضعیف و لاغر نمی‌شود؛ بگو که در این دولتِ عشق، اندیشه و رأیِ انسان تیره و تار نمی‌گردد.

دهانت را ببند و در گنبدِ سرِ خود (درونِ خویش) سخن بگو تا ناله‌ای که سر می‌دهی، در آن فضایِ درونی بازتاب (پاسخ) یابد.

شمس تبریزی به واسطه لطف و صفاتِ کمالِ خود، این نکته و حقیقت را از میانِ کلماتِ ظاهری، پاک و مصفا می‌سازد.