دیوان شمس - غزلیات

دیگر از بس با تو سخن گفتم و تو نشنیدی، خسته و درمانده شدم؛ تو نه از خویشانِ منی که مرا همراهی کنی و نه مهمانی که آدابِ حضور بدانی و از آن بهره‌مند شوی.

در درونِ تو روحی ناآرام و ستیزنده وجود دارد که همچون شیری می‌خروشد و قرار نمی‌گیرد؛ پس با وجودِ چنین جوهرِ والایی، چرا خود را به کارهای پست و دنیوی (خربندگی) مشغول کرده‌ای؟

آن وجودِ متعالی که تو را از این‌همه پریشانی و سرگشتگی نجات داد، بخشنده است و نعمت‌های معنوی را عطا می‌کند؛ پس همین لحظه از او طلبِ حقیقت کن که او تو را بی‌نیاز می‌کند.

شتر (که نمادِ جانِ توست) بدون علت و تلاش از بیشه (عالمِ بالا) به اینجا نمی‌آید؛ پس ای جان! تو چگونه به این سادگی و بدونِ رنج، از آن سرزمینِ اصلی به این دنیا فرود آمدی؟

بارها در برابرِ تغییر مقاومت کردی و گفتی که از این جایگاهِ پست تکان نمی‌خورم، اما من به اجبار گوشِ تو را گرفتم و کشیدم تا تو را به اصل و جوهرِ انسانی‌ات برسانم.

من هستم که افلاک و این گنبدِ گردان را به حرکت درآورده‌ام، پس تو ای کسی که در این دنیایِ فانی (لت‌انبان) محبوس شده‌ای، چرا بیهوده بحث و مجادله می‌کنی؟

مانند دیگِ سیاه، تمامِ فکر و ذکرت مشغولِ خوراک و نیازهایِ ابتدایی (تتماج) است؛ پس آن غرور و عزتِ نفسِ انسانی و همتِ پادشاهانه‌یِ روحِ تو کجا رفته است؟

تو فقط به دنبالِ ارزش‌هایِ سطحی و ظاهری هستی، نه به دنبالِ شبِ قدر و حقیقتِ پنهان؛ تو هنوز کودکی هستی که سرگرمِ بازی با الفباست، نه پیری که اسرارِ عالم را بازگو کند.

پند و نصیحتِ من اگرچه سخت و تند به نظر می‌رسد، اما تو چاره‌ای جز پذیرش آن نداری؛ چرا که استادِ این دبستانِ عشق، برای تربیتِ تو گاهی مجبور است تنبیهت کند.

روزگار هر لحظه دامی جدید بر گردنِ تو می‌اندازد تا تو را اسیر کند؛ آن روزی که سرنوشت به جد با تو روبرو شود، دیگر نمی‌توانی از دستِ آن فرار کنی.

به اجزایِ وجودیِ خود بنگر که زمانی با آن‌ها همراه بودی؛ تو اکنون در این کالبدِ مادی و نام‌هایِ اعتباری زندانی شده‌ای و خود را گم کرده‌ای.

همان‌طور که تو را از آن عالمِ بالا به این دنیا کشاندم، اکنون نیز تو را از این منزلِ مادی عبور می‌دهم، چرا که در پسِ این جهان، صدها مرحله‌یِ روحانی دیگر وجود دارد.

مانندِ بز به تو فرمان می‌دهم که برخیز و خدمت کن؛ من این ریش (ظاهر و شخصیت) را به تو دادم تا آن را به کار بگیری و حرکت کنی، نه اینکه فقط آن را بیهوده تکان دهی.

اگر با اختیارِ خود حرکت نکنی، به اجبار ریشت را خواهم کند؛ تو هیچ راهِ گریزی از دستِ من نداری، پس چرا بیهوده تلاش می‌کنی که از زیرِ بارِ مسئولیت فرار کنی؟

گاهی ابزارِ رسیدن به حقیقتی (شانه) و گاهی آینه‌یِ بازتاب‌دهنده‌یِ آنی؛ یک دم در خود می‌مانی و دمی دیگر همچون آیینه، حقیقتِ پیرامون را منعکس می‌کنی.

تو هم ابزارِ رسیدن و هم خودِ مسیر هستی، هم بازتاب‌دهنده‌یِ حقیقت و هم خودِ آن حقیقتی؛ هم درنده (نفسِ اماره) هستی و هم رمنده (قلبِ پاک)، تو جمعِ تمامِ این تضادهایی.

تو هم عاملِ جدایی و هم پیوند هستی، هم قفل هستی و هم کلیدِ گشایش؛ پس چرا بدونِ علتِ واقعی، زاری می‌کنی و آوازِ درد سر می‌دهی؟

از این گفتگویِ تکراری دست بردار و ساکت شو؛ اکنون باید با نگاهی نو و تجربه‌ای متفاوت، بازیِ جدیدی را در ساحتِ حقیقت آغاز کنی.