دیوان شمس - غزلیات

در بازارِ هستی، به سبب زیباییِ تو، بسیاری از زاهدان و پارسایان خرقه تقوا را کنار گذاشته و به جرگه عاشقان پیوسته‌اند؛ و از جلوه روی تو، همگان چنان حیرت‌زده شده‌اند که گویی با چهره‌ای رو به دیوار، از جهان بریده و غرق در تماشای تو گشته‌اند.

هر ذره‌ای از هستی، به دلیل تجلیِ خورشیدِ وجود تو، به زبان حال می‌گوید «من همان حقیقتی هستم که خداست»؛ و هر گوشه‌ای از جهان، همچون منصور حلاج، گویی برای ادعای این عشقِ بزرگ، آماده جان‌فشانی بر سرِ دار است.

شگفتا که همه از یک شرابِ معرفت مست شده‌اند اما هر کدام به نوعی متفاوت؛ و شگفتا که از یک گلِ واحد (زیباییِ تو)، در هر قدم و هر مکانی، خارِ سختی و ابتلا می‌روید.

هر شاخه‌ای از درختِ هستی می‌گوید که از عشق تو مست و رقصان شده‌ام، و هر عقلی اقرار می‌کند که از درکِ بزرگیِ این حال، سرگشته و حیران مانده‌ام.

گل از شدتِ اشتیاق و دوری از تو، گریبانش را دریده است و عشق، از شدتِ بی‌پروایی و بی‌خویشتنی، دستار و نشانِ اعتبارِ دنیوی را به دور افکنده است.

گروهی از عقلِ خود مست شده‌اند و گروهی دیگر از بی‌عقلی؛ اما حقیقت آن است که دسته‌ای دیگر نیز وجود دارند که نه در بندِ عقلِ جزیی هستند و نه در دایره بی‌خردی، بلکه در ساحتِ فراتری از آگاهیِ قلبی سیر می‌کنند.

ما همچون کوه طور، به واسطه تجلیِ انوارِ الهی که موسی دریافت می‌کرد، مست و سرگردانیم؛ حالتی که در آن نه از فرعون (نمادِ نفسِ ستمگر) خبری هست و نه از دل‌مشغولی‌های اغیار (بیگانگان) اثری باقی مانده است.

ما مانند شرابِ در حالِ جوشش در خمِ خراباتی (میکده) هستیم؛ اگرچه سرِ این خم با گِل بسته شده و ظاهراً ساکت و پنهان به نظر می‌رسیم، اما در باطن، غوغایی به پاست.

از شدتِ جوششِ این شرابِ عشق، آن گِل که بر سرِ خم بود نیز به رقص درآمده است؛ به خدا سوگند که در این جهان، کاری بهتر و لذت‌بخش‌تر از این شوریدگی وجود ندارد.