دیوان شمس - غزلیات

خداوند آسمان‌های نه‌گانه (فلک‌های زمردین) را مانند حصاری برای هوای نفس قرار داد تا تو که ماهیتی خاکی داری را در این گردشِ دنیا گرفتار کند.

ای آب، این‌همه شست‌وشو برای چیست؟ ای باد، این‌همه جست‌وجو برای چه می‌کنی؟ ای رعد، فریادِ تو برای چیست و ای آسمان، چرخشِ بی‌پایانِ تو از بهرِ چیست؟

ای عشق، این خنده‌های تو برای چیست؟ ای عقل، این‌همه قید و بند و محاسبه برای چیست؟ ای صبر، این‌همه خرسندی و ای چهره، چرا از اندوه زرد شده‌ای؟

در طریقِ وفاداری و عاشقی، سر داشتن (جان‌فشانی) چه اهمیتی دارد؟ در آیینِ جوانمردی، جانِ خود را چه ارزشی است که بخواهی نگرانِ آن باشی؟

انسان کامل کسی است که در راهِ حق صیدِ «فنا» شده باشد؛ در مقامِ یگانگی و حقیقتِ محض، حتی ذره‌ای (به اندازه یک مو) از «منِ» وجودیِ تو جایی ندارد.

تغییرِ مداوم میان غصه و شادی، تو را از آزادیِ معنوی دور می‌کند. کسی که هنوز میان گرمی و سردیِ دنیا (خوشی و ناخوشی) گیر کرده است، از نظر روحی مرده و سرد است.

اگر واقعاً شاهدِ زیباییِ «ماه» (محبوب) بودی، پس چرا پیشانی‌ات از آن نور نمی‌درخشد؟ اگر شرابِ معرفت نوشیدی، پس نشانِ مستی‌ات کجاست؟

این همه دلبستگی به مال و منالِ دنیا تو را به آرامش نرساند. تو همچون خرِ کوری هستی که دورِ آسیاب می‌چرخد؛ این‌همه چرخشِ بیهوده برای چیست؟

شستنِ صورت (ظاهر) چه سودی دارد، وقتی سینه (باطن) آلوده است؟ حرصِ تو همچون جارویی است که فقط گرد و غبارِ آلودگی را در وجودت بیشتر پخش می‌کند.

برای منِ عارف، هر روز، روزِ عید و جمعه است؛ خطبه‌ام همیشگی و منبرم در مقامِ والایی قرار دارد و مقصودم رسیدن به مقامِ حقیقیِ انسانیت است.

هرگاه منبرِ وجودم از حضورِ «مردم» (یعنی هیاهوهای ذهنی و نفسانی) خالی شود، ارواحِ قدسی و فرشتگان از جانبِ حق، هدایای معنوی برایم می‌آورند.