دیوان شمس - غزلیات

اگر چشمان زیبا و فریبنده معشوق که به خون‌خواری (جذب و تسخیر دل‌ها) شهره است، به عاشق رحم می‌آورد و روی خوش نشان می‌داد، حتی زهر مهلک در کام عاشق چون شکر گوارا می‌شد و گرگِ درنده به شبانی مهربان بدل می‌گشت.

ای یار! اگر گردش روزگار و سرنوشت همانند بنده‌ای در اختیار ما بود و به کام ما می‌چرخید، آن جامِ گران‌بهایِ سلطنت و معرفت الهی در زمانه ما نیز به دست می‌آمد.

اگر معشوق بخواهد، کوه به آن صلابت، چون شیر و شربتِ گوارا نرم می‌شود و دریای به آن تلخی و شوره‌زاری، به آبِ حیات و جاودانگی بدل می‌گردد.

اگر پرده از چهره پنهانِ معشوق برداشته می‌شد، نورِ آن بر تمام هستی می‌تابید و چشمانِ خمار و نیمه‌بازِ او که در حالتِ مستی است، بر ما نیز می‌نگریست و ما را مورد لطف قرار می‌داد.

آن معشوقِ ازلی با هیچ دلی که مستِ عشق اوست، کوتاهی و تقصیری نکرده است. پس این همه ناله و فریاد و سرزنش کردنِ او به خاطر چیست؟ این‌ها همه از سرِ ناشکری و کوته‌بینیِ ماست.

وصلِ معشوق با لطف و بزرگواریِ او به دست می‌آید؛ اما ای کاش در میانه‌ی راه، ظرفیت و لیاقتِ کافی در من وجود داشت تا با آن مقامِ رفیعِ وصال، هم‌شأن و هم‌کفو می‌شدم.

اگر صورت‌گرِ هستی (خداوند) که خود فارغ از هرگونه صورت و جسم است، برای همه آشکار می‌شد، دیگر کسی از مرگ و رها کردنِ این کالبدِ مادی هراسی نداشت و چه زیانی برای کسی پیش می‌آمد؟

اگر مسیرِ نگاه کردن به سوی معشوق، از وجودِ راهزنانِ پنهانی (نفس و حجاب‌ها) پاک بود، دیگر نیازی نبود که مژه‌های معشوق مانند تیر و ابروانش مانند کمان، قلبِ عاشق را هدف قرار دهند و زخمی کنند.

لب از سخن فرو بند؛ چرا که دریایِ حقیقت، طالبِ سکوت است. اگر چنین نکنی، مانند ماهی که با باز کردن دهان، گرفتارِ صیاد می‌شود، پرگویی‌ات جز زیان برایت چیزی به همراه نخواهد داشت.