دیوان شمس - غزلیات

ای دوست! اگر بدون من در خوشی به سر می‌بری، پس چرا با صدها فریب و دام، مرا در بندِ خود گرفتار می‌کنی؟ و اگر واقعاً خواهانِ همراهی با منی، چرا این‌قدر با من بدرفتاری می‌کنی و لبخندی نمی‌زنی؟

کسی که طعمِ شیرینِ شکر را از منبعِ اصلی آن (شکرخانه) چشیده است، هرگز نمی‌تواند با این سرکه‌ی نُه‌ساله که کنایه از تجربیاتِ تلخ و ناچیزِ دنیوی است، قانع شود.

ای دوست، همچون گلستان بخند و شاد باش تا دشمنِ بدخواه، گمان نکند که تو رشته‌ی دوستی و پیوند با این بنده‌ی عاشق را گسسته‌ای و از من روگردان شده‌ای.

تو که از ماه و گل زیباتر شده‌ای و در دلِ همگان بذرِ طمع و اشتیاق کاشته‌ای، شایسته‌ی مقام و زیباییِ تو نیست که از پیوند و دوستی با ما روی برگردانی.

چه خوش بود آن دورانِ سرمستی که با ما پیمانِ دوستی می‌بستی و در حالِ مستی، صادقانه به من می‌گفتی که ما از یک تبار و از یک خانواده‌ایم و تو عزیزترینِ من هستی.

تو پی‌درپی با لطف و شادی به من باده می‌نوشاندی و می‌گفتی که این جامِ 'بی‌خویشی' (فنایِ منیت) را بنوش، زیرا که تو در حالِ حاضر درگیرِ خودخواهی و عقل‌گراییِ زمینی هستی.

سلام بر تو ای خواجه! این بهانه‌جویی‌هایِ تو در این لحظه برای چیست؟ تو نه دریایی (که عمق و راز داشته باشی) و نه ساقی و صاحب‌اختیاری که بخواهی چنین بر من سخت بگیری.

تو نه یاقوت و مرجانی که برایم ارزشِ مادی داشته باشی، نه آرام‌بخشِ دل و جانی، نه گلستانِ سرسبز و نه معدنِ شکر و شیرینی؛ بلکه فراتر از این توصیفاتِ مادی هستی.

من سکوت می‌کنم، مشروط بر اینکه تو بی‌سروصدا و در نهان به من جامِ معرفت بدهی. اگر پندی به تو دادم از روی نادانی و سادگی بود، نه از سرِ اینکه من صاحبِ مقامِ پند دادن به تو هستم.