دیوان شمس - غزلیات

هر بیمار درمانده‌ای که شدتِ بیماری‌اش از حد گذشته و طاقتش طاق شده است، دیگر توانی برای ناله و زاری کردن ندارد.

این سکوتِ او به معنای بهبود یا آرامشِ قلبی نیست، بلکه به دلیل آن است که دردی عمیق در جانش ساکن شده و چون توانش تمام گشته، از سر ناچاری لب از گفتن بسته است.

ای یارانِ همدل، اکنون زمانِ آن است که از سرِ دلسوزی و مهربانی برای او گریه و زاری کنید.

زیرا در چنین حالی که بیمار در غرقابِ اندوه است، ناله‌هایِ یاران می‌تواند مایه تسکینِ او باشد و در این موقعیت، هیچ‌چیز به اندازه هم‌دردی و ناله کردن برای او کارساز نیست.

شاید این ناله‌های جمعیِ شما با هم ترکیب شود و همچون مرهمی بر آن درد عمل کند و آن محبوبِ زیبا‌رو را از سرِ رحمت برانگیزد تا کمتر بر عاشق سخت بگیرد.

ناگهان محبوب فرا می‌رسد و با بانگِ «من آمدم»، فضای خیمه تنگ و غم‌زده‌ی این مسکینان را به گلستانِ شادی و غرق در نعمت تبدیل می‌کند.

آن خمار و رنجِ دوری از بین می‌رود و محبوب، که فرمانروای این مجلسِ قدسی است، تکیه می‌زند و جامِ شرابِ معرفت را طبقِ آیینِ عاشقی می‌گرداند.

تمام ذراتِ وجودِ عاشقان به رقص درمی‌آید و به سوی آسمانِ بلند پرواز می‌کند؛ چنان‌که هوایِ دنیوی را زیرِ پا می‌گذارند و از کره آتشینِ عالمِ مادی می‌گذرند.

آن مستانی که از باده‌ی عشق نوشیده‌اند، به سوی آسمانِ جان در حرکت‌اند و تمامِ مسیرِ رسیدن به او، سرشار از شرابِ معرفت است که همچون رودهای دجله جاری شده است.

چه کوچِ باشکوهی و چه رسیدنِ مبارکی! چه بختِ بلندی! من این سخنان را در حالِ بی‌خودی و حیرت گفتم؛ تو که حریف و همراهِ منی، حقیقتِ این واقعه را بهتر می‌دانی.

در آن ساحتِ قدسی، سلاح و ابزارِ جنگی بی‌ارزش می‌شود، زیرا سیاست و قدرتِ شاهانه‌یِ محبوبِ ما، چنان است که خیانت و ناپاکی را در یک لحظه به آتش می‌کشد.

وقتی ترسِ از او (هیبتِ الهی) غلبه می‌کند، خوفِ عادیِ بشری گم می‌شود و امنیتِ دنیوی در برابر امنیتِ او خجل می‌گردد؛ و در پیشِ شمعِ معرفتِ او، دزدی و فریب‌کاری رسوا می‌شود.

هرچند کژی و انحراف رسوا شد، اما دامنِ لطف و بخششِ او به سرعت بر آن گناه کشیده شد و او را با صفتِ «ستاری» (پوشانندگی عیب‌ها) پنهان کرد.

تا بدین‌سان وقتی دیده‌یِ دشمن، الطافِ بیکرانِ شمسِ تبریزی را مشاهده کرد، دیگر هیچ شک و انکاری در دلش باقی نماند.

تمامِ ضدین در برابر لطفِ او، رنگِ دیگری به خود می‌گیرند؛ آن‌ها از شدتِ شرم و خجالت در برابرِ عظمتِ این لطفِ بی‌نهایت، محو و نابود می‌شوند.

دوباره از میانِ این محو و فنا، مستیِ عجیبی پدیدار می‌شود و از میانِ نفیِ خود، گلزاری از معنویت می‌روید، درست همان‌گونه که از دلِ خار، گلی شکوفا می‌شود.

پس آنگاه که چشمانِ خود را باز می‌کنند، جمالِ عشق را می‌بینند که در آن، همه چیز نشان از حکم، دانش، بردباری و صفتِ غفّار و بخشندگیِ خداوند دارد.