دیوان شمس - غزلیات

ای یارِ زیبا و درخشان، برای لحظه‌ای تو بنده و رعیتِ من باش و مرا پادشاه و فرمانروا بدان؛ اگر من از جور و ستمِ یار شکایت کردم، تو برای تأییدِ سخنِ من، سرت را به نشانه موافقت تکان بده.

مرا بر تختِ پادشاهیِ خود بنشان و خودت دوزانو پیشِ من بنشین؛ مرا سلطانِ این میدان کن و همچون سربازی که ساقیِ سپاه است، برایم شراب بیاور.

ای محبوب، تو همچون شیری قدرتمند و من همچون روباهی ضعیف هستم؛ اما اگر برای لحظه‌ای جای ما عوض شود و من در جایگاهِ شیر قرار گیرم، جهان از این اتفاقِ نادر و شگفت‌انگیز سخن خواهد گفت.

چنین خداوندِ (صاحب‌اختیارِ) کمیاب و بی‌نظیری از چنان پادشاهِ نادر و بی‌همتایی برمی‌آید که تاج و تختِ خویش را به بنده‌اش می‌بخشد؛ مگر کسی جز تو چنین سخاوتی در فرمانروایی دارد؟

به سببِ آن‌همه لطف و احسانی که در حقِ من کردی، چنان شوقی در دلم جوشید که آرزو دارم همان‌طور که حضرت موسی با شنیدنِ کلامِ حق، طالبِ دیدارِ جمالِ الهی شد، من نیز به دیدارِ تو نائل شوم.

به واسطه لطفِ توست که یک مشت خاک، گلستان می‌شود و مشتِ دیگر، باغبان؛ این قدرتِ حیات‌بخشِ توست که هر ذره خاک و جسمِ مرده‌ای را دوباره زنده و پویا می‌کند.

تو چنان عظمت و جلالی داری که نیازی به تختِ سلطنت یا انگشترِ سلیمان نداری؛ تو آن‌چنان بزرگی که این آسمانِ پهناور در برابرِ جایگاهِ تو، چون طشتی وارونه و کوچک جلوه می‌کند.

در برابرِ کمالِ مطلقِ تو، حتی «عقلِ کُل» نیز همچون کودکی نوآموز است؛ عقلِ جزئی یا حتی عقلِ کُل در برابرِ عظمتِ تو چه دارد جز ظاهری ساده و ناچیز؟

ارزشِ لباسِ سادۀ پیامبرانی چون موسی و هارون، بسیار بالاتر از ثروتِ قارون است؛ پس چرا باید مقامِ معنوی و دیدارِ یار را به اندک مادیاتِ ناچیزِ دنیا بفروشی؟

خدا را سپاس که در حالِ مستیِ عرفانی، دیگر میانِ اندک‌ترین چیزها (یک جو) و بسیارترین چیزها (یک خروار) تفاوت قائل نیستم و هر دو در نظرم یکسان است.

من دیگر دلبستۀ دنیا نیستم، آن جامِ بی‌خودی و مستی را به من بده؛ من از هستیِ محدودِ خویش بیزارم، این وجودِ مادی چه ارزشی دارد که به آن دل‌بسته باشم؟

سگِ اصحابِ کهف که به برکتِ همراهی با اولیاء، به مقامی رسید که از شیرِ درنده‌تر شد؛ من نیز لب از سخن فرو بستم، زیرا مستِ توام و نباید با حرف‌زدن، رشتۀ اتصالِ این حالِ خوش را پاره کنم.

ای دل، حال که بینا شدی و صاحب‌سخن و زیبایی، دست از این گفتگو بردار تا در پسِ این بدنِ مادی و خاکی، به لباسِ فاخر و معنویِ پادشاهی برسی.