دیوان شمس - غزلیات

اگر معشوق من امروز همانند دیشب با رفتارهای شورانگیز و بی‌پروا جلوه‌گری کند، تمام جهان را آشوب و غوغایی فرا می‌گیرد و در هستی شور و هیجانی عجیب برپا می‌شود.

ای عقلِ سرگشته که خیر و شر این جهان را دیده‌ای و تجربه کرده‌ای، بدان که امروز دستانت آلوده به خون (رنج و درد عشق) شده است؛ هرچند که تا دیشب از این وضعیت رها و آسوده بودی.

محبوب (ترک) وارد خلوتگاه دل شد؛ وقتی او که زیباتر از ماه است حضور دارد، ماه آسمان چه ارزشی دارد؟ ای مسلمانان، چه کسی دیده که ماهِ درخشان آسمان، تا این حد حقیر و پست شود؟

همچون گرد و غباری که در مسیر محبوب است، خود را بالا بکش و پرواز کن، و در عین حال سر تسلیم فرود آور؛ چرا که مردن و فنا شدن در پیشگاه محبوب، برای تو از این زندگی سرد و بی‌روح بهتر است.

بدون عقل و آگاهی (بی‌سر) به میخانه حقیقت برو و بدون قید و بندهای ظاهری (بی‌رطل و پیمانه) بنوش؛ چرا که تو از این جهانِ خم‌مانند، مانند شرابی جوشان بیرون جهیدی.

من غلام و خاک‌سار آن مستی هستم که هم جام شراب است و هم دستِ ساقی؛ ای دل، چگونه می‌توانی غلام او شوی در حالی که خودت عینِ حقیقتِ اویی؟

در این وادی عشق، وقتی زیبایی‌های یوسف‌وار را دیدی، چه غمی داری؟ حتی اگر همچون زنان مصر، از شدت حیرتِ جمالِ او، دست خود را با خنجر بریده باشی.

ای دست، از این زخمی که خنجر به تو زده ناله مکن؛ چون در ازای آن به گوهرِ حقیقت دست یافتی. هزاران دردِ ناشی از خنجر، در برابر عشقِ یوسف (محبوب) ارزش تحمل کردن را دارد.

ای دلِ دریایی، از این همه جوش و خروش و کف‌زدن دست بردار و خاموش باش؛ چه شگفت‌آور است که دریایی چون تو، مانند ماهی در شست (قلاب) گرفتار شده است.

قلابِ صیادانِ دنیا در برابر پنجه‌های شیرانِ حقیقت چه ارزشی دارد؟ اگر می‌خواهی به دریای بی‌کران متصل شوی، این قلاب را پاره کن و به اصلِ خود بپیوند.

آیا نمی‌دانی که تو سلطانی و در وجودت شیرِ مرگ‌ستان (عزرائیل) نهفته است؟ تو همان شیرِ آشفته‌ای هستی که صندوقِ محدودیت‌های خودت را در هم شکستی.

اینکه صندوقی با قدرتِ یک شیر شکسته شود عجیب نیست؛ آنچه عجیب است این است که شیرِ قدرتمندی چون تو، در آن صندوق کوچک نشسته بود!

خاموش شدم؛ ای ساقی بیا و جامِ حقیقت را به گردش درآور. چه روزگار و دوره‌ی مبارکی است که برای ما کمر همت بسته‌ای.