دیوان شمس - غزلیات

نیروی عظیم و سیل‌آسای حق وارد شهر وجود انسان شد؛ این ورود چنان قدرتمند بود که نظام پیشین عالم را در هم شکست و به واسطه نور الهی، چرخ هستی را به گردش درآورد.

آن شهر (وجود آدمی) پیش از این، چیزی جز خیالات باطل و سرگردانیِ پی‌درپی نبود. اما وقتی انسان از خواب غفلت بیدار شد، از قید زمان یعنی حسرت گذشته و ترس از آینده رها گشت.

هنگامی که دریای معرفت به جوش آمد، به طوفانی بدل شد که هر کس را که سست‌عنصر باشد با خود می‌برد؛ چرا که در برابر آن باد تند و هراس‌انگیز، کاه وجود ناتوانان تاب مقاومت ندارد.

آن‌گاه که این نیرو، سدهای سخت همچون کوه‌ها را در وجود آدمی شکافت، جواهرات پنهان درون را آشکار ساخت؛ چنان‌که در میان آن سنگ‌های شکافته، لعل‌های درخشان همچون مهتاب می‌تابند.

در میان این تجلیات درخشان، تو زیباییِ بی‌نظیرِ محبوب را مشاهده می‌کنی که دستانش از رنجِ هجران و ریاضت، به خون آغشته است، گویی که قصابی کرده باشد.

از رایحه و اثرِ آن خونِ پاک، تمام جان‌های مشتاق مست و بی‌خود می‌شوند و آسمان‌ها نیز در برابر این مقام والا، سر تعظیم فرود می‌آورند؛ چه لطفی از جانب آن بخشنده‌ی بی‌منت.

حقیقتِ کشتنِ نفس، همچون فشردن انگور است؛ همان‌طور که انگور فشرده می‌شود تا جسمش نابود و عصاره‌اش (دوشاب) ماندگار شود، سالک نیز باید از خودِ ظاهری فانی شود تا حقیقتش باقی بماند.

اگرچه هزاران دانه انگور جداگانه له می‌شوند، اما همه به یک مایع واحد تبدیل می‌گردند. این همان راه رسیدن به توحید و یگانگی است که دریچه‌ای برای رسیدن جان به حق است.

در نهایت، شمس تبریزی می‌آید، دست آن جانِ آزاده را می‌گیرد، بر انگشتش نشانِ سلطنت و بندگی می‌زند و او را به ملکوت و قدرت معنوی می‌رساند.