دیوان شمس - غزلیات

ای ساقی، اکنون که به وقتِ پایان و آخرین لحظات رسیده‌ای، جسورانه و مردانه قدم پیش بگذار و شراب عشق را پیشکش کن؛ پنج پیمانه را در یک پیمانه بریز (و تمام هستی را در یک جرعه از عشق غرق کن).

با استفاده از شرابِ آسمانی (معنوی)، حصار و دیوارهایِ این دنیای خاکی را ویران کن، چرا که پس از ویرانیِ این تعلقاتِ دنیوی است که می‌توانی گنجِ باقی و ابدی را در این خرابه ببینی.

اگر من جامِ ریا و عقلِ مصلحت‌اندیش را بشکنم و نظمِ مجلسِ عاقلان را برهم زنم، مرا مؤاخذه مکن؛ چرا که من از خود بی‌خود شده‌ام و عقل و فرزانگی نزد توست، ای ساقی.

وقتی ظرفِ وجود و روحِ انسان، پاک و روحانی باشد، بنگر که شرابِ آن چه خواهد بود (بسیار متعالی است). دیگر از هیچ‌چیز نمی‌ترسم، چون تو خود در خانه دلِ من حضور داری، ای ساقی.

قدم بر دنیای آب و گِل بگذار و آن را بشناس، چرا که جان از جنس آبِ حیات و تن از جنس گِل است؛ حال که حقیقت را دریافتی، روح را از بندِ تن جدا کن، همان‌طور که کاه را از دانه جدا می‌کنند.

تمامِ این بناها و خانه‌های دنیا، از همین آب و گِل ساخته شده‌اند و نقص و خرابیِ این دنیا نیز ذاتیِ همین آب و گِل است (بنای دنیا پایدار نیست).

چه شمشیرِ گران‌بهایی است این شراب و ساغر (که حقیقت را آشکار می‌کند)؛ تو که مظهرِ حیدری، بشتاب و سرِ این بیگانه (نفسِ اماره و بیگانگی با حق) را قطع کن، ای ساقی.

عاشق تنها یک سر ندارد که آن را فدای معشوق کند؛ پیوسته سرِ این نفسِ شمع‌مانند و ناپایدار را ببر تا به آسودگیِ حقیقی برسی، ای ساقی.

در حالتِ هشیاری نمی‌توانم حقیقت را بازگو کنم، پس مرا خراب و مست کن؛ مرا از آن شرابِ جان‌بخشی بنوشان که سخنِ سحرآمیز و حقیقتِ پنهان را بر زبان می‌آورد، ای ساقی.

آن شرابِ الهی که خداوند به بندگان خاص می‌نوشاند، گاه دیوانه‌یِ عشق را به عقلِ حقیقی می‌رساند و گاه عاقلِ خشک‌مغز را در عشقِ خود دیوانه می‌کند، ای ساقی.