دیوان شمس - غزلیات

فرقی نمی‌کند که این مسیرِ بی‌‌خویشی، به ظاهر تلخ (مانند زهر) باشد یا شیرین (مانند شکر)؛ در هر حال، رها شدن از قیدِ منیت، تجربه‌ای بسیار شیرین و گواراست. در این راهِ بی‌‌خویشی، هیچ راهِ بازگشتی به سوی هویتِ پیشین وجود ندارد و این گم‌گشتگی، غایتِ زیبایی است.

هنگامی که در دامِ عشق گرفتار شدی و از شرابِ جامِ هستیِ او نوشیدی، راهِ گریزی نخواهی یافت؛ اما همین زندانی شدن در عشق، بسیار شیرین و لذت‌بخش است.

از این تحول و دگرگونی مترس؛ تو هنوز زنده‌ای و از پای نیفتاده‌ای. پس دست از دلبستگی‌های دنیوی (زر) بردار و آن را به معشوق (سیمین‌بر) تقدیم کن؛ چرا که بی‌خویشی شیرین است.

چرا هنوز به مانندِ یخ، سرد و بی‌روح هستی؟ از خود رها شو تا به شکوه و زیبایی برسی. اندوهِ حفظِ هویتِ دنیوی را کمتر بخور، چرا که رهایی از این خودخواهی، بسیار شیرین است.

به این فکر نکن که در دامِ عشق اسیرم یا جامِ وجودم پر از این شرابِ مستی شده است؛ در این کهن‌سالیِ عمر، به تولد دوباره و زندگیِ تازه‌ای بنگر که از رهگذرِ بی‌خویشی حاصل می‌شود.

ای برادر، تو که هنوز هشیاری و در قیدِ منیت باقی مانده‌ای، به این دریای بی‌کرانِ عشق نگاه کن؛ ای کسی که هنوز از حقیقتِ این راه بی‌خبری (کافر)، به آیینِ عاشقان درآی که بی‌خویشی شیرین است.

آن زلفِ سیاه و مشک‌فامِ معشوق نمایان شد و حتی عنبر را نیز در برابرِ زیبایی‌اش فقیر و ناچیز ساخت. چه مشک و عنبرِ خوش‌بویی (چه معشوقِ زیبایی)؛ که مقامِ بی‌خویشی در برابر او چه شیرین است.

ای دوست، به این بستانِ معنوی بیا و در میانِ حلقهٔ مستانِ راهِ حق حاضر شو؛ جایی که در دستِ هر کدام، جامِ معرفتی است و بی‌خویشی در آنجا بسیار شیرین است.

پادشاهِ حقیقی (خدا) را ببین که در همه جا حاضر است و بر تمامیِ جان‌ها نظارت دارد؛ از مقامِ بی‌خویشی، فراتر از این‌ها نیز وجود دارد که شیرین است.