دیوان شمس - غزلیات

کسی که پیوسته در حال تحمل رنج‌ها و سختی‌های سنگینِ روزگار است، ابداً از اینکه تو با چهره‌ای درهم‌کشیده و خشمگین به او نگاه کنی، اندوهگین نمی‌شود؛ چرا که او به دردهای بزرگ‌تر عادت کرده است.

هنگامی که شراب عشق الهی در وجود عارف اثر می‌کند، او به رقص و پایکوبی می‌پردازد؛ زیرا در آغوشِ جانِ خود، گوهری گران‌بها و اصیل (معرفت الهی) را پنهان دارد که از معدنِ حقیقت سرچشمه گرفته است.

من بازیکنِ میدانِ هستی هستم و گستره‌ای بی‌کران از وجودم. اگر می‌خواهی حقیقت را دریابی، با نگاهی دقیق و بینا به چهره‌ی من بنگر تا جلوه‌ی روشنایی و حقیقت را در آن ببینی.

آن عارفِ عاشق، به ظاهرِ رنگارنگ و متغیرِ تو توجهی ندارد و از خشم و جنگِ تو نیز نمی‌ترسد؛ ای خواجه، مگر تا به حال به مقامِ والای امن و آرامشِ قلبی نرسیده‌ای که چنین در بندِ ظواهر مانده‌ای؟

آیا اگر سرکه‌ی تند و تیزی از کنار ظرف عسل بگذرد، طعم عسل عوض می‌شود؟ هرگز. ذاتِ الهیِ انسان نیز، مانند روغن که با آب آمیخته نمی‌شود، دست‌خوش تغییراتِ محیطی و ظاهری نمی‌گردد.

من که در این تماشاخانه‌ی هستی، مست و غرقِ سماع و رقصِ روحانی‌ام، نیک می‌دانم که هر سماعی ارزشمند نیست، زیرا سماعِ برخی افراد، آلوده به خودخواهی و منیّت است.

سماعِ ما بر پایه‌ی دیدن و شهودِ حق است، اما سماعِ دیگران بر پایه‌ی هوای نفس و فخرفروشی؛ افسوس که کسی که زبانِ معرفت را نمی‌داند، این تفاوتِ عمیق را درک نمی‌کند.

عارفانِ مؤمن، حتی در لحظه‌ی مرگ و در آستانه‌ی ورود به گور، چنان مستِ باده‌ی ایمان و نشئه‌ی حضور در بزمِ الهی هستند که گویی در حالِ رقص و شادی‌اند.

عطرِ حضورِ یار درست در نزدیکیِ توست، اما تو به دلیلِ غفلت، بویی از آن نمی‌بری؛ مدام به این سو و آن سو نگاه می‌کنی و با تردید و حیرت، چشم‌گردانی می‌کنی و حقیقت را نمی‌بینی.