دیوان شمس - غزلیات

هر انسانی که قلب خود را از آلودگی‌های دنیا پاک کرد، صاحب دلی واقعی در هر دو جهان می‌شود و درمی‌یابد که هدف اصلی زندگی، فقر معنوی (رها کردن تعلقات) است؛ همان حقیقتی که پاسخِ درست به پیمانِ ازلی الهی در روز «الست» است.

این عالم مادی همچون توده‌ای از خاک است که گنج گران‌بهای معنویت در زیر آن پنهان شده است؛ شادی‌ها و سرگرمی‌های کودکانه‌ی دنیوی، تنها بازی و شوخی‌های بی‌مایه‌ای است که بر روی این توده‌ی خاکی انجام می‌شود و ارزشی ندارد.

هر کس چشمانش را بر زرق و برق دنیا بست، شعله‌ی حرص و طمع در وجودش خاموش گشت؛ و هر کس که از این گنج معنوی دور ماند و آن را رها کرد، دچار سنگینیِ بارِ دنیا و تنبلیِ روحی شد.

گنج زیباییِ الهی همچون ماه درخشان است و جانِ عاشق وقتی آن را می‌بیند، از سرِ شوق بانگ تحسین برمی‌آورد؛ در راهِ رسیدن به این گنج، مقامِ هزاران پادشاه نیز در برابر آن، دستاوردی کوچک و ناچیز است.

دلم می‌خواست وصفِ آن لب‌های الهی (مظهر فیض حق) را بگویم تا چهره‌ی جانم شکوفا شود و در مسیر بیانِ آن قدم بردارم؛ اما افسوس که کسی که شایستگیِ درکِ این حقایق را داشته باشد (واصل)، در میان نیست.

از دنیا و تعلّقات آن فراتر برو و سرکشی مکن، بلکه تسلیمِ حقیقت باش؛ اگرچه در وجودِ انسان‌های دنیوی، ظرفیت و آمادگیِ لازم برای پذیرش این حقایق وجود ندارد.

ای تبریزِ پرآوازه، کمرِ همت برای خدمت به شمسِ‌دین محکم ببند؛ چرا که بسیار مبارک است که سرِ تسلیم بر کفِ پایِ مرشدِ کاملی نهاده شود.