دیوان شمس - غزلیات

کام مرا تلخ می‌کنی و شهدِ شیرینِ عنایتت را به دیگران می‌بخشی؛ به کشتِ جانِ من که نیازمندِ لطف توست، آب نمی‌رسانی اما دیگران را سیراب می‌کنی.

تو جانِ من و یارِ دیرینه و داراییِ ماندگارِ منی؛ تو برای من حکمِ باغ و بهارِ طراوت‌بخش را داری، اما همین تویی که باغِ وجود مرا به خزانِ بی‌مهری می‌کشانی.

چه برای ستیز و جنگ با من آمده باشی و چه برای فرار از دست من، در همان زمانی که باید شهدِ لطف و شیرینیِ وصال را عطا کنی، تنها وعده می‌دهی و مرا در آزمون‌های دشوار قرار می‌دهی.

ببین که چگونه عود در آتش می‌سوزد و برای تو دود (قربانی) تقدیم می‌کند؛ و حتی شیرِ درنده در برابرِ بخششِ استخوانِ ناچیزِ تو به سگ، به سجده می‌افتد و تواضع می‌کند.

اگر تو به کوی من قدم بگذاری، من از هر نه آسمان عبور می‌کنم و بالاتر می‌روم؛ اگر به من امنیت و پناه بدهی، پای خود را بر فرازِ آسمان‌ها می‌گذارم.

عقل و خرد در برابرِ تو فقیر و نیازمند است و پرورشِ خود را از شیرِ معرفتِ تو می‌گیرد؛ کسی که تو به او کمانِ قدرت و عشق داده‌ای، چگونه ممکن است از تیرِ بلا و غمزه‌ تو زخمی نشود؟

هر کس که تو به او نگاه کنی، چنان مسحورِ تو می‌شود که به هیچ‌کدام از دو عالم (دنیا و آخرت) توجهی نمی‌کند؛ اگر تو به یک گدا نان دهی، او به پادشاهِ پادشاهان تبدیل می‌شود.

هر کس که تو به او شهدِ وجودت را بچشانی، تمامِ تنش به شکر تبدیل می‌شود؛ و آن کسی که تو به او قدرتِ بیان (دهان) می‌دهی، می‌تواند هر دو عالم را مانند یک لقمه کوچک ببلعد.

تمامِ شهرها را گشتم و نیافتم شکری به شیرینیِ تو؛ با تو چگونه می‌توانم بر سرِ قیمت چانه بزنم، وقتی که خودت نرخِ این شکر (وصال) را گران کرده‌ای؟

گاهی با ناز و سختی (گران‌فروشی) می‌کشی و گاهی همه چیز را رایگان می‌بخشی؛ یک لحظه به این‌گونه رفتار می‌کنی و لحظه‌ای دیگر به آن‌گونه.

ای شمس‌الدین که در تبریز، مایه افتخارِ مهر (خورشید) و مشتری هستی؛ دلِ قمر (ماه) نیز اگر تو به آن نظرِ وصال (قران) افکنی، زنده و تابان می‌شود.