دیوان شمس - غزلیات

عارفان و اهل دل، جز به جاودانگی جان و بقای روح، باوری ندارند. آسایش و لذتی که عشق به همراه می‌آورد، همچون ذاتِ خودِ عشق، بی‌کران است و هیچ پایان و هدفی برای آن متصور نیست.

شنیدم که همه مردم از حالِ خوشِ خود سخن می‌گویند، اما تو فریبِ زمزمه‌ها و شکایت‌هایِ بی‌اساسِ آنان را مخور، چرا که این گروه پیوسته در حال گلایه و ناپایداری هستند.

عشق همانند ماهِ تابان است و دیگر زیبایی‌ها در برابر آن احساسِ حسادت می‌کنند. تنها ندایی که شایسته عشق است، نویدِ بشارت است و جز این، هیچ سخنِ دیگری برای آن معنا ندارد.

در هر سپیده‌دم، شیرینیِ تازه‌ای نهفته است؛ در هر سوی این جهان طراوتی وجود دارد؛ هر گام در مسیر عاشقی شگفتی‌آور است و هر نفسی که فرو می‌رود، عنایت و لطفی از جانب خداوند است.

زمانی که زیباییِ جان از حد و اندازه می‌گذرد و مدام مورد مدد الهی قرار می‌گیرد، این کمالِ درونی همچون سپری محافظ، آدمی را در برابر چشم‌زخم و بلاهای ناگهانی حفظ می‌کند.

آسمان (فلک) از شدت جست‌وجو در پیِ درکِ حقیقت، همچون عاشقانِ دل‌شکسته خمیده شده است؛ زیرا جلوه‌ی زیباییِ حق، پدیده‌ای نایاب و نشانه‌ای از عظمت الهی است.

طلوعِ خورشید در هر سحرگاه را تنها پرتویی از جمالِ عشق بدان؛ گویی خورشید نیزه‌ای برکشیده و آسمانِ صبح‌گاهان، پرچمی برافراشته است.

هنگامی که عشق راهنما و پیشوایِ انسان شود، روح در سایه‌ی آن به آرامش می‌رسد و از بندِ آسمانِ مادی فراتر می‌رود و به سرزمینی (ولایتی) خوش و متعالی دست می‌یابد.

خداوند به عشق فرمود که اگر زیبایی و جلوه‌ی تو نبود، من هرگز به آیینه‌ی هستی و جهانِ مخلوقات، این‌چنین توجه و عنایت نمی‌کردم.

اگرچه میوه در آخرین مرحله‌ی رشدِ درخت به دست می‌آید، اما در حقیقت، میوه همان مقصود و هدفِ نخستینِ درخت از زمانِ پیدایش بوده است.

دیگر بس است، این‌همه سخن گفتن را رها کن و جانِ خود را بیش از این درگیر مکن؛ چرا که دل از کثرتِ حرف‌های تو در رنج و اندوه است.

اهلِ خلوت از هیاهوی کلام گریخته‌اند و به سکوت روی آورده‌اند؛ زیرا برای کسی که از شرابِ عشق سرمست است، سکوت قوی‌ترین دژ و محافظ در برابر ناآرامی‌هاست.

اگرچه نغمه‌ی بلبلان مرهمی بر دل‌هایِ مجروح است، اما تو خاموش باش تا عشق به تو شجاعت و عطایی فراتر از این‌ها (آنچه با گوش شنیده می‌شود) عنایت کند.