دیوان شمس - غزلیات

ای دلِ حیران و سرگردان که در جست‌وجوی معشوق، بیهوده در این سو و آن سو می‌روی، بارها به تو گفتم که دلت را به کسی که به تو دلبستگی و تعهدی ندارد، مسپار.

در بازیِ عشق که به شطرنج می‌ماند، این معشوق است که با فریبکاری، دارایی و دلِ ما را می‌برد؛ من که ساده‌دلم، در این بازی فریب می‌خورم و به این بیراهه کشیده می‌شوم.

او تمام هستی و دارایی مرا برد و من حتی به اندازه‌ی ارزشِ یک جو، توان و رمقی برایم باقی نمانده است؛ با اینکه او گنجینه‌ای بی‌پایان از عشق دارد، اما من از آن گنجِ زرین، نصیبی نبردم.

این عشقِ دیرین، جان و هستیِ مرا به یغما می‌برد، اما در عوض، هر لحظه جانِ تازه‌ای به من می‌بخشد.

آن معشوقِ باستانی که صفاتی تازه دارد، مانند خداوند فراتر از جهت و مکان است و در عین حال، منبعِ تمامِ خیرها، دیده‌ها و شنیده‌های نیکوست.

ای معشوق که همچون سروِ خرامان هستی، با چهره‌ی زیبای تو جهان به گلستان تبدیل شده است؛ بدان که دشمنِ تو جز پوچی (کاه) نصیبی ندارد و یارِ تو، حقیقت (گندم) را برداشت می‌کند.

ای معشوق، همچون باد، هستیِ مرا در خود جذب کن و مانند خورشید، جانِ شبنم‌وارِ مرا به سوی خود بالا ببر تا اسرارِ پنهان را برایم بازگویی.

تو همچون خورشید درخشانی، اما مانند آن سوزان نیستی؛ و همچون نسیم صبا لطیفی، اما مانند آن بی‌قرار و شتاب‌زده نمی‌دوی.

اگر در وجود من صفتِ ناپسند و کجی وجود دارد، تو آن را اصلاح کن؛ همان‌طور که باغبانِ دلسوز، شاخه‌های کجِ درخت را برای رشدِ بهتر می‌بُرد.

اگرچه حسادت مانند موشی است که پایه‌های خانه‌ی ایمان را سست می‌کند، اما این موش چگونه می‌تواند در برابرِ گربه (حضورِ معشوق) تاب بیاورد و فرار نکند؟

هرگاه دلِ عاشقی به معشوق وصل شود، جان و جهانش سبز و زنده می‌شود؛ در این مقام، عاشق و معشوق یکی می‌شوند و دیگر دوگانگی‌ای در میان نیست.

حضور خود را آشکار کن تا دیگر منی باقی نماند و سخنی نیز به میان نیاید؛ چرا که تاریکیِ وجود و منیت در برابر طلوعِ صبحِ حضورِ تو، تاب ماندن ندارد.