دیوان شمس - غزلیات

عطر و نشانی از عالمِ بالا به مشام می‌رسد که هم پرسش‌گر است و هم دلداری‌دهنده؛ با رسیدنِ این رایحه، هر انسانِ خسته و دل‌شکسته‌ای از بندِ تن و جسم رها می‌شود.

هر روحی که مانند پرنده‌ای گرفتار بود، اکنون صدها بال به دست می‌آورد و به سوی ستارگان و جایگاه‌های بلند پرواز می‌کند؛ حتی کوه‌ها و لنگرهای سنگین (استعاره از تعلقات دنیوی) نیز از این ندایِ الهی، شیوه‌ای نو برای حرکت و سبکی می‌یابند.

به احیایِ مرغان ابراهیم بنگر که با وجود آنکه تکه‌تکه شده بودند، اجزای بدنشان به سوی سر بازگشت و دوباره جان گرفتند و پرواز کردند؛ این استعاره‌ای از قدرتِ خداوند بر احیای روحِ انسان است.

خداوند به آن جزءِ (روح) که از عالم بالا جدا مانده می‌گوید: ای که بی بال و سر (بدون اسباب مادی) پرواز می‌کنی، چگونه چنین می‌کنی؟ روح پاسخ می‌دهد: من در نسیمِ لطف و همراهیِ تو شکوفا می‌شوم و این شکوفایی عامل پرواز من است.

در آن شهرِ معنوی، دیگر ناله و زاریِ ناشی از رنج‌های دنیوی شنیده نمی‌شود و هر چه هست، صدایِ ساز و موسیقیِ فرح‌بخش است که نشان از سرورِ ابدی دارد.

دلِ عاشق، سازِ طنبور را برداشته و با شادی می‌گوید که هیچ زندگی‌ای جز زندگیِ ما (وصل به حق) نیست؛ و جانِ آدمی که چون زنبور عسل است، از این شهدِ معنوی، هنرِ ساختنِ خانه‌یِ ابدی (آخرت) را می‌آموزد.

امروز، ساقیِ کریم که صاحبِ بخشش‌های بیکران است، با بندگانِ خود چنان بی‌تکبر و بی‌آلایش معاشرت می‌کند که گویی هیچ فاصله یا جبر و سلطه‌ای میان آن‌ها نیست.

ای خدا، امروز از غصه‌هایی رهایی یافتیم که تقدیر و قضا، آن را به گوشِ فتنه می‌خواند تا با مکر و حیله، ما را گرفتار سازد.

خداوند که درمانگرِ جان است، همچون حضرت عیسی بر جانِ ما دم مسیحایی می‌دمد و زنده می‌کند، و ساقیِ ما نیز همچون حضرت علی (ع) در میدانِ جنگِ با نفس، دلاورانه پیش می‌تازد.

اگر خداوند بتِ (وابستگیِ) مرا بشکند، در عوض صد بتِ دیگر می‌سازد تا مرا بیازماید؛ و اگر چند سبو را بشکند، او را کم نمی‌آید، چرا که او کوزه‌گرِ ازلی است و قدرتِ خلقِ بی‌نهایت دارد.

ای بلبلِ خوش‌نوا، اگرچه به واسطه‌یِ لطفِ گل به آوازِ خوش دست یافتی، اما زنهار که در این مقامِ انس و نزدیکی، دیگر پرحرفی نکنی و خاموش باشی.