دیوان شمس - غزلیات

خداوندا، لطفی که تو به جانِ ما ارزانی می‌داری، از هر نوع مستیِ زمینی خوش‌تر و والاتر است؛ حالتی ابدی و پایدار که برای رسیدن به آن، نیازی به شرابِ مادی یا ابزاری دنیوی نیست.

برای لحظه‌ای هم که شده، به جانِ ما تشریف‌فرمایی کن و آن را چنان لطیف و پاک ساز که از قیدِ زمان و مکان (کی و تا کی) رها شود؛ چه لحظه شگفت‌انگیزی خواهد بود آن دم که جان از بندِ زمان آزاد گردد.

ای پادشاهِ غارتگرِ دل‌ها، که از دولتِ غارتگریِ تو (تاراجِ تعلقاتِ من)، شور و شادی در من پدید می‌آید، منِ سرکش همچون یاغی‌ای هستم که مشتاقانه منتظرم تا کی به سراغِ من می‌آیی و این دارایی‌هایِ خیالیِ مرا به یغما می‌بری.

زمانی که جان، جایگاهِ حقیقی یا آفریدگارِ خود را نمی‌شناسد، مانند پایی است که نمی‌داند کدام کفش برای او مناسب و برازنده است تا آن را به پا کند.

پوشیدنِ کفشِ دیگری (تعلّقاتِ غیرِ الهی) برای پا، همیشه باعثِ تنگی و رنج و دردسر است، اما وقتی پا در کفشِ مناسبِ خود قرار می‌گیرد، به آسایش و راحتی می‌رسد.

جانِ آدمی نیز جفتِ (کمالِ) خویش را می‌شناسد و از عالم غیب، خیر و شر را تشخیص می‌دهد؛ زیرا برای هر جانی در عالم غیب، جایگاه و ظرفیتِ خاصی متناسب با همان جان مقرر شده است.

جانی که هنوز به محبوبِ ازلیِ خود نرسیده، در این جهانِ خاکی زندانی است؛ زیرا در این زمان، توانایی و صبرِ لازم را برای درکِ آن حقیقتِ برتر ندارد.

وضعیتِ جان مانندِ کودکی است که فرزندِ پادشاه است اما هنوز کودک است؛ گنجینه‌های او را قفل کرده‌اند و لباس‌هایِ فاخرِ پادشاهی را برایش نگه داشته‌اند تا زمانی که بزرگ شود و بتواند آن مقام و قامت را به دست آورد.

تو قفلِ دلت را باز کن و به سویِ گنجینه‌ی اسرارِ الهی برو؛ اگر به این مقام برسی، دیگر در حلِ مشکلاتِ این جهان و آن جهان، نیازی به پرسش و جست‌وجو نخواهی داشت، چون پاسخ را در دلت خواهی یافت.

میخانه‌ی حقیقی، خانه‌ی مردانِ الهی است که از آن، مستیِ معنوی حاصل می‌شود، اما تو هنوز کودکی و پایت در گِلِ شهوات و تعلقات گیر کرده است؛ پس صبر کن تا زمانِ بلوغِ معنوی فرا رسد.

صبر کن تا زمانی که از گوشه‌ای، دولتِ معنوی (لطفِ حق) جوانه بزند؛ چنان‌که از دور، گرد و غباری برخیزد و پرچمی تابان برافراشته شود (ظهورِ پیر و مرشد).

بر آن پرچم نوشته شده است که این نقش و نشانِ خداوندگار، شمسِ دین است؛ او که مایه‌ی افتخارِ تبریز و چین است و در دانشِ بصیرت و بینشِ باطنی، نشانه‌ای آشکار از حق است.