دیوان شمس - غزلیات

زمانی که به باغِ باطنیِ دل وارد می‌شوی، همچون گل خوش‌بو و باطراوت می‌شوی و هنگامی که به سوی آسمانِ معنا پرواز می‌کنی، مانند فرشته‌ای زیبا و درخشان می‌شوی.

اگرچه عشق همچون روغن، تو را می‌سوزاند، اما همین سوختن باعثِ روشنایی همه چیز می‌شود. اگرچه از شدت غم و رنجِ عشق ضعیف و لاغر مانند تار مو شده‌ای، اما به پیشوایِ شادی‌ها تبدیل خواهی شد.

تو فراتر از دوگانگی‌ها می‌روی؛ هم ملک و سلطان، هم بهشت و نگهبان آن، هم کفر و ایمان و هم درنده و آهو می‌شوی. یعنی در مقام وحدت، تمام تضادها در تو جمع می‌شود.

از مکانِ محدود به بی‌مکانی سفر می‌کنی و از خویشتنِ خویش تنها می‌شوی. بدون نیاز به مرکب و پا، همچون آب که در جوی روان است، به راحتی حرکت می‌کنی.

وقتی با جان و دل یکی شدی، در عین آشکار بودن، ناپیدا می‌شوی. هم تلخی‌ها و هم شیرینی‌ها را در خود جمع می‌کنی و با ذاتِ مستی‌آورِ عشق هم‌طبع می‌شوی.

با عبور از طبیعتِ سرد و گرمِ تن (عناصر مادی)، همچون مسیحا به آسمان‌ها پرواز می‌کنی. گرداب‌های مشکلات را می‌شکافی و راهی به سوی حقیقت باز می‌کنی.

تو هر تلخی و شوری را شیرین می‌کنی و هر دوری را به حضور می‌رسانی. اگر مانند فلک (آسمان) به گردش و دگرگونی نرسی، مانعِ رسیدنِ نورِ حقیقت نخواهی بود.

مانند شاه باش که عزت و دولت دارد و مانند ماه باش که رفعت و بلندی دارد. تا کی می‌خواهی مانند فاخته، مدام ناله کنی و به دنبال گمشده‌ای بگردی؟

سرت را از هوس‌های دنیوی خالی کن تا بدون وابستگی به نفسِ حیوانی، زنده شوی. آنگاه دیگر نیاز نیست ذکر «یا هو» بگویی، چرا که خودت در دریای «هو» (خداوند) غرق شده‌ای.

تو به روزنه‌ای برای هر خانه و گلشنی برای هر باغ تبدیل می‌شوی. وقتی از «خود» تهی شدی، دیگر با من (عارف یا پیر) نیستی، بلکه خودِ من می‌شوی.

دیگر سرت را از غم به زمین فرو مبر، بلکه با شادی سرت را بلند کن تا همچون شاخه‌ی درختِ شفتالو، تازه، خندان و زیبا شوی.

دیگر از کسی طلبِ روشنایی نمی‌کنی و از درون بی‌نیاز می‌شوی. همچون پادشاهی که فقیران را پرورش می‌دهد، به هدایت‌گری در ظلمتِ جهلِ مردم می‌پردازی.

تو دیگر به دنبال گرفتن حیات نیستی، بلکه خود حیات می‌بخشی و برای هر دردی، درمان هستی. به دنبال مرهم برای زخم خود نمی‌گردی، بلکه تو خود، همان داروی التیام‌بخش می‌شوی.