دیوان شمس - غزلیات

آن معشوقِ فریبنده و دلربا، با ناز و کرشمه مرا به سوی خود می‌کشد و من مانند دامنی که در پیِ کسی کشیده می‌شود، با اشتیاق به دنبالِ این یارِ جان‌ستان که هستیِ کاذبِ مرا از میان می‌برد، می‌دوم.

او مدام مرا در احوالِ گوناگونِ وجود و عدم و پستی و بلندی قرار می‌دهد و گاهی با میِ عشق، مرا مست و بی‌خود می‌گرداند؛ اوست که سلطانِ بی‌چون و چرایِ دلِ من است.

من همچون مهره‌ای در دستِ او و ماهی‌ای در چنگالِ صیاد، کاملاً در اختیارِ او هستم و از افسونِ نگاهِ سحرآمیزِ او، در حالِ فرو رفتن به عمقِ حیرت و گمراهیِ عارفانه (مانند چاه بابل) هستم.

تمامِ هستیِ من، چه در عالمِ معنا (لاهوت) و چه در عالمِ صورت (ناسوت)، اوست؛ او هم آزمون‌گرِ من است و هم گوهرهای گران‌بهایِ وجودِ من، و همه‌ی این‌ها علی‌رغمِ تلاشِ بدخواهان برای جدایی، باقی است.

او در ظاهر، لطیف و گوارا همچون آب است، اما در باطن، وجودی سوزان و مهارناپذیر همچون آتش دارد؛ در سینه، دلی دارد که در عینِ لطافت، همچون سنگِ سخت و تغییرناپذیر است.

اسرارِ این گنجینه‌ی هستی را در خلوت با تو در میان می‌گذارم؛ تنها اندکی به من مهلت بده تا با خودِ گمشده‌ام دوباره پیوند بخورم و به آرامش برسم.

روزی از بازتابِ رخسارِ او در سبو، آب را به سویِ جویبار بردم و دیدم که نورِ رخسارِ او در آبِ جویبار به شکلی ستاره‌گونه درخشید.

با خود گفتم آنچه در آسمان‌ها در جستجویش بودم، اکنون در زمین یافتم و ناگهان فضلِ الهی، چاره‌سازِ کارِ منِ بیچاره شد.

اکنون با پیروزی در صفِ مقدم هستم و شمشیرِ تیزِ معرفت را در دست دارم و از فروغِ چهره‌یِ معشوق، در باغِ پیروزی می‌شکفم.

آن دورانِ رنج و غمی که از سختی‌ها، قامتِ مرا همچون کمان خمیده کرده بود و جسمم را ضعیف و استخوانی کرده بود، به پایان رسید.

در نیمه‌شبِ جهل، خورشیدِ حقیقت را دیدم و ستاره‌یِ زهره از شادی به رقص درآمد؛ عجب است که این جانِ آواره، سرانجام به شهرِ خود (اصلِ خویش) بازگشت.

با فرمانِ الهی، این چرخ‌وفلکِ کهن نو شد و روحِ عیسوی در وجودم جاری گشت؛ گویی آن نوزادی که در گهواره سخن گفت، دوباره در جانم متولد شده است.

وقتی این نور در دل بتابد، دیگر آتشی از گناه در جان نمی‌افتد، ناخوشی پدید نمی‌آید و نفسِ سرکشِ اماره که فرمانِ بدی می‌داد، دیگر سر بر نمی‌آورد.

جهان برای عاشقان خوش و دلپذیر شد، زمانِ اتحاد و هم‌نشینی فرا رسید و جانِ آنان از فریبِ هر نیرنگ‌بازی رها گشت.

جانِ لطیف و شیرینِ من همچون فرشته‌ای بر عرشِ الهی پرواز می‌کند و دیگر در زیرِ این آسمان، هیچ ستاره‌ای به پایداری و درخششِ آن نیست.

عقل و جان، همچون مورچگانی که راهِ خود را در طاسِ جهان می‌جویند، به جستجو پرداختند و سرانجام برای آن جستجوگران، درِ حقیقت گشوده شد.

شاخه‌یِ گلِ وجود، بی‌خار شد؛ چرا که از خواری و ذلت در امان ماند و دیگر دشمنی که گل را بچیند یا له کند، باقی نماند.

ای زبان، دیگر خاموش باش و سخن مگو، چرا که زبانِ حقیقت همچون سوسن بی‌واژه است؛ مانندِ چشمِ نرگس در باغِ جان، تنها به نظاره‌یِ جمالِ حق بنشین.