دیوان شمس - غزلیات

دیشب در چهره‌ی دلربای آن معشوق، حقیقتِ پنهانِ دل را مشاهده کردم؛ او کسی است که قلبی سخت و بی‌رحم دارد و در عین حال لبی چون لعل دارد؛ او هم ایمان را در دل می‌افزاید و هم با زیباییِ بی‌باکانه‌اش، چون کافران دل از کف می‌برد.

در برابر چنین معشوق جان‌بخشی، همه از جان و دل سخن می‌گویند و در برابرِ چنین زیباروی نقره‌فامی، همه از سیم و زر حرف می‌زنند (اشاره به آنکه معنویات در برابر جمال او جلوه‌گر می‌شوند).

اگر عشق دهانی داشت، تمام جهان را مثل یک لقمه می‌بلعید و اگر دری داشت، جانِ تمام پادشاهان جهان به دربانیِ آن درگاه مفتخر می‌شدند.

من پیش از این فقط نامی از دل می‌شنیدم، اما اکنون ای جان و دل! در برابر تو شرمنده و خجالت‌زده‌ام؛ ای کسی که در دنیا (آب و گل) اسیر مانده‌ای، از اینکه مثل خری در گل‌ولای گیر کرده‌ای، در برابرِ عشقِ حقیقی شرمگین باش.

ای جان برخیز و گوهرهای معرفت را جمع کن و ای دل بیا و این زیبایی بی‌نظیر را تماشا کن؛ ای مسلمانان! من از دست این شور و شر و آفتی که عشق به جانم انداخته، به فریاد و کمک نیاز دارم.

جسم انسان اصلاً چه ارزشی دارد که بخواهد فرشِ راهِ سوارانِ غمِ معشوق شود؟ و سر آدمی چه جایگاهی دارد که بخواهد در برابر چنین پادشاهِ بلندمرتبه‌ای، سر تعظیم فرود آورد؟

اینک بهارِ نو رسیده است که با آمدنش جهان سرسبز می‌شود؛ اما یارِ من شیرین‌سخن‌تر از بهار است و لبانش از هر حلوایی شیرین‌تر است.

هر لحظه صورتِ زیبای او به من می‌گوید که آیا زیبارویی چون من دیده‌ای؟ و هر لحظه دلِ من به او پاسخ می‌دهد که آیا بنده و چاکری چون من یافته‌ای؟

ای دوستان، بهار آمده است، برخیزید و به بوستان بروید؛ اما بهارِ حقیقیِ من تو هستی و من به هیچ‌کس جز تو نگاه نمی‌کنم.

شکوفه‌ها و میوه‌ها هر کدام ناز و کرشمه‌ای دارند، اما ما در گلستانِ صورتِ تو، همچون گلِ نیلوفر روییده‌ایم و رشد کرده‌ایم.

بلبل همچون نوازنده‌ای دف می‌زند، برگِ درختان کف می‌زنند و هر غنچه‌ای ادعا می‌کند که مانند او خوش‌طعم و تازه است.

بهارِ مهربان با دامن‌کشان آمد تا باغ را زینت بخشد و به پرندگان، قدرتِ پرواز و بال و پری تازه بدهد.

بهار آمده است تا مردم از دیدن آن حیران شوند و یارِ من (در لابلای این زیبایی‌ها) پنهان بماند و تا این بهار، جانِ تازه‌ای به ما ببخشد، با وجودِ کوران و کرانی که حقیقت را نمی‌بینند.

آنجا که او پادشاهی می‌کند، هر پادشاهِ دیگری بنده می‌شود و آنجا که او ناز می‌کند، هر دلی مانند سمندر در آتشِ عشق می‌سوزد و جان سالم به در می‌برد.

خیالِ یارِ من مست و خرامان در دلم حرکت می‌کند؛ او ماهی شریف و بی‌نهایت زیبا و پادشاهی کریم و با شکوه است.